Wat is congestief hartfalen?
Congestief hartfalen (CHF) betekent dat het hart niet meer efficiënt genoeg bloed pompt om de zuurstofbehoefte van het lichaam te dekken. Het hart stopt niet met kloppen, maar de pompkracht is verminderd. Het is een chronische, progressieve aandoening die goed behandelbaar is.
Hoofdoorzaken
- Coronaire hartziekte (vernauwde kransslagaders)
- Hoge bloeddruk (hypertensie)
- Diabetes mellitus
- Hartklepafwijkingen
- Cardiomyopathie (ziekte van de hartspier)
- Eerdere hartaanval
Symptomen (kunnen geleidelijk of plotseling ontstaan)
- Vermoeidheid, verminderde uithoudingsvermogen
- Kortademigheid (inspanning, rust, plat liggen / orthopnoe)
- Oedeem (vochtophoping) in enkels, benen, buik
- Snelle/onregelmatige hartslag
- Hoest (soms met schuimende spuut)
- Nachtelijke benauwdheid (PND)
- Verminderde eetlust, misselijkheid
- Concentratieproblemen
Behandeling: Levensverlengend en kwaliteit verbeterend
Medicatie (hoekstenen)
- ACE-remmers / ARB's: Verminderen naadruk, remmen ziekteprogressie.
- Bètablokkers: Verlagen hartslag, verbeteren pompfunctie op lange termijn.
- Diuretica (moedrende middelen): Verminderen vochtophoping → minder benauwdheid/oedeem.
- Mineralcorticoïde-antagonisten (spironolacton/eplerenon): Bij ernstige HF.
- ARNI (sacubitril/valsartan): Nieuwere, superieure optie bij HFrEF.
- SGLT2-remmers (dapagliflozin/empagliflozin): Nu standaard bij HF (ook zonder diabetes).
- Digoxine, ivabradine, hydralazine/nitraat bij specifieke indicaties.
Apparaten en chirurgie
- ICD (geïmplanteerde defibrillator) bij hoog risico op plotse hartdood.
- CRT (cardiale resynchronisatietherapie) bij geleidingsstoornis (LBBB).
- Hartklepchirurgie (reparatie/vervanging).
- Coronair intervenitie (PCI/CABG) bij ischemie.
- Harttransplantatie / LVAS (linkerhartondersteunend systeem) bij eindstadium.
Leefstijl: Net zo cruciaal
- Zoutbeperking (<5-6g/dag)
- Vochtbeperking (bij ernstige HF: 1,5-2L/dag)
- Dagelijks wegen (plotselinge toename = vochtophoping)
- Roken stoppen, alcohol beperken
- Beweegprogramma (hartrevalidatie) — bewijsbaar levensverlengend
- Vaccinaties: griep, pneumokokken, COVID
Levensverwachting: Cijfers met nuance
- Mediaan overleving na diagnose: ~5 jaar (verbeterd door moderne therapie).
- 50% van patiënten met ernstige HF leeft >2 jaar.
- <30% bereikt 10-jaars overleving (oude data, verbeterd met nieuwe middelen).
- Individuele prognose hangt af van: leeftijd, NYHA-klasse, EF, nierfunctie, comorbiditeit, therapietrouw.
Leven met HF: Toekomstperspectief
Met optimale medicatie, leefstijl en opvolging leven veel patiënten jaren met goede kwaliteit. Sleutel: therapietrouw, dagelijks wegen, symptoomherkenning, snelle contact bij verergering. Hartfalen is niet te genezen, maar uitstekend te beheersen.
