Anticoagulantia (warfarine, heparines LMWH zoals enoxaparine) voorkomen trombose, maar verhogen het bloedingsrisico. De beslissing om te starten weegt trombooserisico af tegen bloedingsrisico. Er zijn absolute en relatieve contra-indicaties.

Absolute contra-indicaties

• Actieve bloeding: vooral intern (maagzweer, cerebrale bloeding/hemorragische beroerte).
• Hoog bloedingsrisico: ernstige trombocytopenie (bloedplaatjes < 50.000), hemofilie, recente/geplande operatie aan oog/hersenen/ruggenmerg.
• Ernstige leverziekte: gestorde stollingsfactorproductie → onvoorspelbare INR, hoge bloedingsneiging.

Zwangerschap

• Warfarine: ABSOLUUT gecontraïndiceerd (teratogeen: bloedingen/afwijkingen bij foetus).
• LMWH (enoxaparine): veiligere keuze, niet placenta-barrière passeren. Standaard bij indicatie in zwangerschap.

Allergische reacties

• Zeldzame allergie voor component → contra-indicatie voor dat specifieke middel.
• Heparine-geïnduceerde trombocytopenie (HIT): zeldzame, ernstige reactie op heparine → geen LMWH/heparine meer ooit. Alternatieven: fondaparinux, argatroban, DOAC's (off-label).

Relatieve contra-indicaties (individueel afwegen)

• Onbeheerste hypertensie.
• Recente ischemische beroerte (bloedingsrisico in infarctgebied).
• Actieve maagzweer/maagdarmbloeding.
• Nierfalen (accumulerende LMWH/DOAC's).
• Ouderen met valrisico (traumatische bloedingen).
• Alcoholisme, psychose, dementie → onbetrouwbare inname/monitoring.

Verantwoordelijkheid patiënt

Anticoagulantia vereisen: juiste dosering, regelmatige labcontroles (INR bij warfarine), melding nieuwe medicijnen/supplementen, herkenning bloedingstekens. Patiënten die dit niet kunnen (cognitief, psychiatrisch, sociaal) zijn slechte kandidaten.

Conclusie

Anticoagulantia zijn levensreddend bij juiste indicatie, maar gevaarlijk bij verkeerde toepassing. Beslissing altijd door specialist/huisarts na uitgebreide risicoanalyse.