Wat is het erythrocytenaantal (RBC)?

Aantal rode bloedcellen per µL bloed. Referentiewaarden (volwassenen): vrouwen 4,0-5,2 mln/µL, mannen 4,5-6,0 mln/µL. Gemeten in heelbloed (EDTA). Geeft informatie over zuurstoftransportcapaciteit, beenmergactiviteit, hydratatiestatus.

Astma en verhoogd RBC (secundaire polycythaemie)

Astma = chronische allergische/niet-allergische inflammatie van de luchtwegen → bronchoconstrictie, slijmhypersecreet, oedeem → vernauwing luchtwegen → verminderde ventilatie → hypoxemie (lage pO₂).

Fysiologische keten

1. Chronische/recidiverende hypoxemie (vooral nachtelijks, bij inspanning, exacerbatie)
2. Nieren detecteren lage zuurstof → produceren erythropoïetine (EPO)
3. EPO stimuleert beenmerg → verhoogde erythropoïese → verhoogd RBC, Hb, Ht
4. Compensatie: meer zuurstofdragers om te compenseren voor lagere verzadiging

Klinische relevantie

• Lichte tot matige verhoging RBC/Hb/Ht vaak asymptomatisch
• Bij marked verhoging (Hb > 18 g/dL man, > 16 g/dL vrouw): hyperviscositeitssyndroom → hoofdpijn, duizeligheid, visusstoornissen, tromboserisico, hypertensie
• Verhoogd RBC kan maskeren voor anemie (ijzerdeficiëntie door chronische inflammatie/medicatie)
• Differentiaaldiagnose verhoogd RBC: polycythaemia vera (JAK2 mutatie), COPD, hoogteliving, hartfalen met rechter-naar-linkse shunt, doping (EPO), niertumor, CO-vergiftiging (rokers)

Behandeling: astma controleren = RBC normaliseren

• Controller medicatie: geïnhaalde corticosteroïden (ICS) – eerste keus. Verminderen inflammatie → minder obstructie → betere oxygenatie → minder EPO stimulus.
• Reliever: SABA (salbutamol) bij symptomen
• Add-on: LABA, LAMA, leukotriene-antagonist (montelukast), biologica (anti-IgE, anti-IL5/5R, anti-IL4Rα) bij ernstig onbeheerst astma
• Triggervermijding: allergenen, rook, koude lucht, vervuiling
• Astma-actieplan & zelfmanagement

Monitoring

• Controle RBC/Hb/Ht bij diagnose, daarna 6-12 maandelijks bij stabiliteit
• Spirogram + FeNO + ACT (Asthma Control Test) elk 3-6 maanden
• Bij persistent verhoogd RBC ondanks goed gecontroleerd astma: zoek andere oorzaak (JAK2, slaapapneu, nier, doping)

Conclusie

Astma kan leiden tot reactieve (secundaire) polycythaemie door chronische hypoxemie → EPO-gedreven erythropoïese. Optimale astmacontrole is de behandeling. RBC normaliseert meestal bij goede controles. Bij afwijkend hoog RBC zonder duidelijke astma-exacerbatie: differentiaaldiagnose uitbreiden.