Als vóór de menopauze zowel baarmoeder als eierstokken worden verwijderd (totaalhysterectomie met bilaterale salpingo-oöforectomie), ontstaat er een chirurgische menopauze. In tegenstelling tot de natuurlijke menopauze ( geleidelijke afname ~50 jaar) daalt het oestrogeen hier abrupt. Dit geeft vaak hevigere klachten.

Opvliegers (vasomotorische symptomen)

Plotselinge hittegevoelens, roodheid, zweten, soms hartkloppingen. Door abrupte oestrogeendaling vaak intensiever en langer aanhoudend (tot 10 jaar, ACOG 2014). Behandeling: HRT (hormoonvervangingstherapie), niet-hormonale opties (gabapentine, SSRI's, cognitieve gedragstherapie), leefstijl (koele kleding, vermijden triggers).

Pijnlijke seks (dyspareunie) en vaginale atrofie

Oestrogeendaling → dunner, minder elastisch slijmvlies, minder vocht. Chirurgische menopauze geeft sneller en erger atrofie dan natuurlijke (Journal of Sexual Medicine, 2015). Lokale oestrogeen (crème, ovula, ring) is goudstandaard: effectief, lage systeemische opname.

Botverlies en osteoporose

Vroegtijdige oestrogeendaling versnelt botverlies (wervels, heupen). HRT kan botverlies remmen, maar niet-hormonale middelen (bisfosfonaten, denosumab) zijn eerste keus bij osteoporose. Fractuurrisico na chirurgische menopauze niet per se hoger dan gemiddeld.

Urineweginfecties (UWI)

Dunner slijmvlies, minder doorbloeding → verhoogde kwetsbaarheid voor UWI. Lokale oestrogeen verlaagt incidentie significant.

Cardiovasculair risico

Vroegtijdige menopauze (natuurlijk of chirurgisch) verhoogt hart- en vaatrisico. HRT wordt niet geïndiceerd voor primaire preventie van hartziektes (ACOG/NAMS). Focus op leefstijl: rookstop, bewegen, dieet, bloeddruk/cholesterolcontrole.

Afspraak met je gynaecoloog

Bespreek persoonlijke risico's, voordelen HRT vs. niet-hormonaal, duur van behandeling, monitoring. Er is geen "one size fits all".