Anatomie

De halsslagaders (arteria carotis communis) lopen aan weerskanten van de hals, leveren zuurstofrijk bloed aan de voorste hersengebieden (denken, spraak, motoriek, zintuigen). Links ontstaat uit de aortaboog, rechts uit de truncus brachiocephalicus. Pulsaanvoelbaar net onder de kaak.

Belangrijke aandoeningen met pijn

1. Carotisstenose (atherosclerose)

Vernauwing door plaque (vet, cholesterol, calcium). Risicofactoren: roken, hypertensie, diabetes, hypercholesterolemie, bewegingsarm, familiereanleg. Klachten: vaak asymptomatisch; soms TIA/CVA. Pijn zeldzaam, tenzij complicatie.

2. Arteriosclerose (verharding)

Chronische verdikking/verharding van de adervaatwand, verlies van elasticiteit. Geen specifieke leefstijloorzaak; leidt tot verminderde perfusie.

3. Carotidynie (carotispijnsyndroom)

Ontsteking/verzwelling van de carotissinus of adervaatwand. Drie subtypen: klassiek, migraineus, arteriosclerotisch. Kenmerken:

• Pijn/gevoeligheid hals, gezicht, oor, hoofd (unilateraal of bilateraal).
• Verergering bij kauwen, slikken, koud weer.
• Vaak misgediagnosticeerd als keelontsteking of nekklachten.
• Oorzaak onbekend; mogelijk auto-immuun of vasculitisch.

Diagnostiek

• Duplex-echografie carotissen (stenosegraad, plaquekarakter).
• CT/MR-angiografie bij onduidelijkheid.
• Neurologisch onderzoek bij TIA/CVA-verdenking.

Behandeling per aandoening

Aandoening	Behandeling
Carotisstenose <50%	Antithrombotica (aspirine/clopidogrel), statine, leefstijl, controle
Carotisstenose ≥50% + symptomen	Carotis-endarteriëctomie of stenting
Arteriosclerose	Risicofactormodificatie, statine, bloeddrukcontrole
Carotidynie	NSAID's, corticosteroids, soms calciumkanalblokkers; specialistische begeleiding

Wanneer direct huisarts/NE?

Plotse eenzijdige zwakte, spraakstoornis, gezichtsasymmetrie, verlies van zicht → CVA-verdenking: 112. Aanhoudende hals/gezichtspijn > paar dagen → huisarts.