Gele verkleuring van de oogleden (periorbitaal) kan een cosmetisch probleem zijn, maar ook wijzen op een systeemziekte. De oorzaak bepalt de behandeling. **Zelfmedicatie met make-up is alleen toegestaan na medische evaluatie van de onderliggende oorzaak.**

Medische oorzaken (differentiaal diagnose)

Categorie	Aandoeningen	Kenmerken
Lever/galwegen	Geelzucht (icterus), hepatitis, cirrhosis, galstenen, pancreascarcinoom, Gilbert-syndroom	Ook sclera (wit van oog) geel, donkere urine, lichte ontlasting, klier/lever vergroot
Bloedsiekten	Hemolytische anemie, sikkelcel, thalassemie, malaria, medicijngeïnduceerd	Verhoogde bilirubine (ongebonden), LDH, lage haptoglobine, reticulocytose
Schildklier	Hypothyreoidie (myxedeem), hyperthyreoidie	Myxedeem: puffy, geleachtig, droge huid, vermoeidheid, kou, obstipatie
Nieren	Nierfalen (uremie)	Uremic frost, jeuk, neuropathie, pericarditis
Lokale oog/gezicht	Blepharitis, chalazion, xanthelasma (cholesteroldepots), contactallergie (make-up, nagellak), trauma, wimperextensies	Lokaal, geen systeemklachten, xanthelasma: gele plakken mediale kant oogleden
Voeding/leefstijl	Hypercarotenemie (veel wortel, pompoen, batavia), vitamine A overdosering, alcohol, roken, slechte slaap, uitgedroogd	Palmen/zoelen ook geel (carotenemie), sclera wit, verbetert na dieetaanpassing
Medicijnen	Chloroquine, chinine, amiodaron, fenothiazines, tetracyclines, orale anticonceptie	Tijdelijk, na stoppen verdwijnt

Diagnostische aanpak (huisarts)

1. Anamnese: duur, verloop, medicijnen, dieet, alcohol, reizen, familie, klachten (jeuk, buikpijn, gewichtsverlies, vermoeidheid, urinekleur).
2. Lichamelijk: sclera, huid, lever, milt, lymfeklieren, oogleden (xanthelasma?).
3. Bloed: **bilirubine (totaal, direct, indirect), ALAT, ASAT, GT, AF, albumine, INR, Hb, MCV, reticulocyten, LDH, haptoglobine, TSH, fT4, creatinine, eGFR, lipase, glucose, lipidprofiel**.
4. Beeldvorming: echo bovenbuik (lever, galwegen, pancreas, milt) indien leverwaarden verhoogd.

Behandeling per oorzaak

• **Geelzucht:** behandeling basisziekte (antivirale hepatitis, ERCP galsteen, stop hepatotoxisch medicijn, transplantatie evaluatie).
• **Hypercarotenemie:** dieetaanpassing (minder bèta-caroteen rijke groenten), verdwijnt in weken.
• **Xanthelasma:** lipiden bepalen (cardiovasculair risico!), chirurgische excisie, laser, trichlooracetaat, radiofrequentie (cosmetisch, herhalingsrisico).
• **Contactallergie:** verdacht product stoppen, hypo-allergene make-up, eventueel patch-test dermatoloog.
• **Hypothyreoidie:** levothyroxine substitutie.
• **Vermoeidheid/uitgedroogd/slaaptekort:** leefstijlcorrectie.

Camoufleren met make-up (na medische afklaring / bij goedaardige oorzaak)

1. Kies **concealer** met **geel/perzijn undertone** (neutraliseert blauw/paars) of **oranje/perzik** (neutraliseert blauw/groen). Voor gele oogleden: **lichte, geel-gebaseerde concealer** (één nuance lichter dan huid).
2. Breng aan met **concealerpenseel** of vingertop: dikkopjes, dan uitvijgen (niet wrijven).
3. Fixeren met **losse poeder** (transparant) of setting spray.
4. Producten: kiezen voor **non-comedogene, parfümvrije, oftalmologisch geteste** merken (bijv. La Roche-Posay, Vichy, Avène, Clinique, MAC, NARS).
5. Afschminken avonds met zachte ontvetter (micellaire water, olie-reiniger).

Wanneer direct naar huisarts / spoed?

• Geelzucht (sclera geel) + donkere urine + lichte ontlasting + buikpijn rechtsboven.
• Plotselinge zwelling oogleden + pijn + roodheid + gezichtsverlies (orbitaal cellulitis / cavernoze sinus trombose).
• Algehele geelverkleuring huid + vermoeidheid + gewichtsverlies.
• Bekende leverziekte met verergering.

Gele oogleden zijn vaak onschuldig (vermoeidheid, carotenemie, xanthelasma), maar **nooit gokken**. Laat uw huisarts de lever-, nier-, schildklier- en bloedwaarden controleren voordat u begint te camoufleren.