Astma: chronisch, beheersbaar

Geen genezing, maar goed management → normaal, actief leven, weinig symptomen. Doel: symptomen reduceren, aanvalsrisico minimaliseren. Management = medicijnen + non-farmacotherapie.

Twee hoofdcategorieën medicijnen

• Controller (beheermedicijn): langdurige controle, dagelijks innemen
• Rescue (hulpmedicijn): snelle verlichting bij symptomen/aanval, altijd bij dragen

Veel mensen verwarren deze twee. Tip: schrijf "controller" op controller, "rescue" op rescue.

Innamevormen

• Oraal (pil/vloeistof)
• Inhalator (apparaat) → arts toont techniek
• Spacer/AeroChamber → medicijn in longen, niet mond/keel

Therapietrouw

Belangrijk: medicijnen zoals voorgeschreven. Makkelijk vergeten controller als je je goed voelt. Herinnering: bij tandenborstel, alarm.

Controller-medicijnen

Geïnhaleerde corticosteroïden (ICS) – gouden standaard

• Fluticason (Flovent), budesonide (Pulmicort), beclomethason (Beclovent/Qvar/Vanceril), mometason (Asmanex)
• Klinische studies: meest effectief tegen ontsteking/zwelling luchtwegen → voorkomt symptomen/aanvallen
• Veelgebruik veilig, maar bijwerkingen: smaakverlies (spruw, behandelbaar), spacer/mond spoelen vermindert risico
• Niet verslavend
• Korte cursus orale corticosteroïden bij aanval
• Langdurig: cataract/osteoporose risico
• Ernstige astma: dagelijks orale corticosteroïden mogelijk

Leukotriene-antagonisten

• Montelukast (Singulair), zafirlukast (Accolate/Vanticon), zileuton (Zyflo)
• Blokkeren ontstekingsketen in luchtwegen
• Oraal innemen
• Alternatief of toevoeging aan ICS

Combinatie: LABA + ICS

• Fluticason-salmeterol (Advair), budesonide-formoterol (Symbicort), mometason-formoterol (Dulera)
• Vermindert ontsteking + opent luchtwegen
• Gecombineerd omdat LABA alleen niet veilig

Anti-IgE (ernstige astma)

• Omalizumab (Xolair): 1x/maand injectie

Cromolyn

• Via verstuiver

Rescue-medicijnen

• Kortwerkende bèta-2-agonisten (SABA): albuterol (Proventil/ProAir/Ventolin/Salbutamol/Accuneb) – werkt snel, ontspant spieren, opent luchtweg
• Combinatie: ipratropium-albuterol (Combivent), levalbuterol (Xopenex)
• Meer dan 2x/week rescue nodig → arts: controller dosering verhogen

Conclusie

Effectief astmabeheer vereist een duidelijke scheiding tussen controller (dagelijks, preventief) en rescue (acuut, symptomatisch). ICS is de hoeksteen; combinaties en add-ons voor onvoldoende controle. Inhalatortechniek met spacer is cruciaal. Rescue-frequentie is de beste indicator voor controller-adequaatheid. Een gepersonaliseerd, regelmatig geëvalueerd plan met de zorgverlener is de standaard van zorg.