Gordelroos (herpes zoster) is heractivatie van varicella-zostervirus (waterpokken). Geeft pijnlijke, met vocht gevulde blaasjes op een dermatome (zenuwgebied). Na 3-5 dagen rijpen blaasjes → pus → openbreken → inschillen → genezen (2-4 weken). Goede verzorging versnelt genezing, vermindert pijn en voorkomt besmetting.

Fase 1: Vochtige blaasjes (dagen 1-5) – 'nat houden'

• Steriele compressen met fysiologisch zoutwater of Burow's oplossing (aluminiumacetaat) 15 min 3-4x/dag
• Voorkomt verkroosting, vermindert pijn, reinigt
• Geen zalf/creme op open blaasjes (sluit bacteriën in)

Fase 2: Open blaasjes/korstvorming (dagen 5-14) – 'drogen'

• Zinkzalf, kalamine lotion, of pasta van natriumbicarbonaat (zuiveringszout) + water → trekt vocht, ontzorgt
• Aloe vera gel + een snuf cayennepeper (capsaicine) → vermindert pijn (neuropeptide depletie) en droogt
• Laat korstjes vanzelf losgaan – niet afkrabben

Fase 3: Genezing/litteken (vanaf ~2 weken)

• Hydraterende crème (urea, ceramiden) op nieuwe huid
• Zonbescherming SPF50+ (nieuwe huid gevoelig voor UV, hyperpigmentatie risico)

Hygiëne & besmettingsvoorkoming

• Handen wasen na aanraking uitslag
• Uitslag bedekken met sterile gaas +verband (vooral bij contact met risicogroepen)
• Geen handdoeken/kleding delen
• Besmettelijk voor personen zonder waterpokken/vaccinatie tot alle blaasjes ingekorst
• Vermijd contact met: zwangere, baby's, geïmmunosupprimeerden

Medicamenteus (via huisarts)

• Antivirale middelen (aciclovir, valaciclovir, famciclovir) binnen 72u na onset: verkort ziekteverloop, vermindert postherpetische neuralgie (PHN)
• Pijnstillers: paracetamol, NSAID's, gabapentine/pregabaline bij neuropathische pijn
• Corticosteroïden: controversieel, alleen bij zware ontsteking (oog, oor) onder specialisten

Waarschuwing: Postherpetische Neuralgie (PHN)

Pijn die >3 maanden aanhoudt na genezing uitslag. Risico: leeftijd >50, ernstige uitslag, pijn vóór uitslag, oogbetrokkenheid. Vroeg antiviraal + pijnbehandeling vermindert risico.

Bij oogbetrokkenheid (herpes zoster ophthalmicus): direct oogarts – risico op blindheid.