Paracetamol (acetaminofen, merknamen: Tylenol, Paracetamol, Panadol, Dafalgan, Perdolan) is het meest gebruikte pijnstillende en koortsverlagende middel ter wereld. Het begrijpen van de farmacokinetiek helpt bij veilig gebruik en vermijding van overdosering.

Opname en Distributie

• Orale inname: Snelle, volledige opname uit maag/dunne darm (Tmax 30-60 min).
• Rectaal (suppositorium): Langzamer, variabeler (Tmax 1-2u).
• IV: Directe bloedspiegels.
• Distributie: Volume ~0,9 L/kg. Kruist bloed-hersenbarrière en placenta. Eiwitbinding ~20-30%.

Metabolisme en Eliminatie

• Lever (90-95%):
  • Glucuronidering (UGT1A1, UGT1A6) → inactief, urine.
  • Sulfatering (SULT1A1) → inactief, urine.
  • CYP2E1 (minoraal, <5-10%): → NAPQI (toxic metabolit). Normaal gedetoxificeerd door glutathione. Bij overdosering/alcohol/leverziekte → glutathione depletie → hepatotoxiciteit.
• Nieren: 85-90% als conjugaten, 2-5% onveranderd uitgeplast.
• Halfwaardetijd (t½): 1,5-2,5 uur bij gezonden volwassenen. Verlengd bij leverfalen, overdosering, neonaten, ouderen.
• Clearance: ~5 mL/min/kg.

Detectievenster

Praktische Implicaties

• Werking: Pijnstilling/koortsdaling 30-60 min na inname, piek 1-2u, duur 4-6 uur.
• Dosering volwassenen: 500-1000 mg per dosis, max 4000 mg/24u (soms 3000 mg bij leverrisico, alcohol, ouderen, laag gewicht).
• Interval: Minimaal 4-6 uur tussen doses.
• Niet combineren met andere paracetamol-bevattende middelen (verkoudheidsmiddelen, combinatiepijnstillers) → risico op ongewild overdosis.
• Alcohol: Verhoogt hepatotoxiciteitsrisico (CYP2E1 inductie + glutathione depletie). Vermijd of beperk.
• Leverziekte: Maximale dagdosis 2000-3000 mg, interval verlengen, leverwaarden controleren.

Overdosering: Medisch Noodgeval

Symptomen: eerst misselijkheid, braken, zweten, pijn rechter bovenbuik. Later (12-48u): geelzucht, verwardheid, coagulopathie, encefalopathie, nierschade. Antidot: N-acetylcysteine (NAC) IV/oraal – zo spoedig mogelijk, effectief tot 8-10u post-ingestie. Direct 112 bellen of spoedeisende hulp.