Pijn in de linker boven- of onderbuik kan wijzen op aandoeningen van diverse organen: maag, milt, linker nier, linker kolon, pancreas, bij vrouwen ook eierstok/buikwand. De aard van de pijn (scherp, dof, krampend, brandend), timing, uitstraling en begeleidende symptomen helpen bij differentiaaldiagnose. Soms is het onschuldig (gassen, spanning), maar 'red flags' vragen om dringende evaluatie.
Pancreatitis (Acuut)
Medisch noodgeval. Ontsteking pancreas, vaak door galstenen of alcohol.
- Pijn: plotseling, hevig, epigastraal/linksboven, uitstralend naar rug, schouders.
- Misselijkheid, braken, koorts, tachycardie, geelzucht (bij galstenen).
- Diagnose: lipase/amilase >3x bovengrens, CT abdomen.
- Behandeling: opname, IV vochten, pijnstilling, nil per os, ERCP bij galsteen, ICU bij zware vorm.
Buitenbaarmoederlijke Zwangerschap (Ectopische Zwangerschap)
Medisch noodgeval bij ruptuur. Bevrucht ei implanteert buiten uterus (meestal tuba).
- Symptomen: miskraam/afwijkende bloeding, eenzijdige onderbuikpijn (links/rechts), schouderpijn (diaphragmale irritatie door bloed), duizeligheid, syncope.
- Diagnose: β-hCG + transvaginale echo (geen intra-uteriene vruchttas).
- Behandeling: methotrexaat (vroeg, stabiel), laparoscopische salpingectomie/salpingostomie (ruptuur/onstabiel).
Darmobstructie (Ileus)
Medisch noodgeval. Mechanische of functionele blokkade dunne/dikke darm.
- Symptomen: krampende buikpijn (golvend), ontsteekende buik, misselijkheid, braken (galachtig/fecaal), geen winden/stolgang, koorts (strangulatie).
- Oorzaken: lijsten (postoperatief), tumoren, hernia, volvulus, intussusceptie, galstenen (ileus biliaire), stricture (Crohn).
- Behandeling: nil per os, nasogastrale sonde, IV vochten, operatie bij mechanische/strangulerende oorzaak.
Diverticulitis (Linker Kolon / Sigmoïd)
Ontsteking van divertikels (uitstulpingen darmwand). Meer bij ouderen, laag vezel dieet.
- Pijn: linksonder, constant, verergerd door bewegen.
- Koorts, veranderde stoelgang (diarree/obstipatie), misselijkheid, bloed in stoel.
- Gecompliceerd: abscess, perforatie, peritonitis, fistel, strictuur.
- Behandeling: ongecompliceerd: orale antibiotica (ciprofloxacine + metronidazol), vloeibare dieet, pijnstilling. Gecompliceerd: opname, IV antibiotica, drainage, resectie.
Eierstokpathologie (Alleen Vrouwen)
- Eierstokcyste (torsie, ruptuur): Plotse scherpe pijn, misselijkheid. Torsie = noodgeval (laparoscopie).
- Endometriose: Chronische pijn, dysmenorrhoe, dyspareunie, subfertiliteit.
- Eierstokkanker: Vaak laat symptomen: opgeblazen gevoel, vroege verzadiging, buikomtrektoename, gewichtsverlies, mictieklachten. Risicofactoren: leeftijd, nullipariteit, BRCA mutatie, familiair.
Overige Oorzaken Linkerbuikpijn
- Nierstenen/nierbekkenontsteking: Coliekpijn (rug/flank → bik), hematurie, koorts.
- Milzvergroting (splenomegalie): Vroege verzadiging, pijn linksboven (infecties, hematologische maligniteiten, portaalhypertensie).
- Gastritis/maagzweer: Epigastraal/linksboven, gerelateerd aan eten.
- Spierpijn/Intercostalneuralgie: Beweegsgerelateerd, tastbaar.
- Referred pain: Hart (inferior infarct), long (pleuritis links), aortadissectie.
Red Flags: Direct Huisarts/Spoed
- Onstabiele vitale functies (laag BP, hoge HR, koorts, rillingen)
- Hevige, onafgebroken pijn
- Bloed in stoel/braaksel, melena
- Gewichtsverlies, anemie
- Zwanger + buikpijn/bloeding
- Leeftijd >50 jr met nieuwe buikpijn
- Familiereis darmkanker
Bij twijfel: altijd medische hulp zoeken. Huisarts kan verwijzen naar gastro-enteroloog, gynaecoloog, chirurg of spoedeisende hulp.
