Hyperinflatie betekent dat de longen overeind zijn uitgevouwen boven hun normale rustvolume (TLC verhoogd, RV verhoogd). De luchtzakken (alveolen) lossen elastische terugtrekkingskracht, waardoor uitademing belemmerd wordt (obstructie). Dit leidt tot luchtopvanging, verminderde gasuitwisseling, dispnee en verminderde inspannings tolerantie.
Hoofdoorzaken
1. COPD (hoofdgroep)
- Emfyseem: Destructie alveolaire wanden → verlies elastische recoil → permanente hyperinflatie. Oorzaak: roken (90%), alfa-1-antitrypsine deficiëntie.
- Chronische bronchitis: Slijmhypersecretië, vervuiling kleine luchtwegen → obstructie → dynamische hyperinflatie bij inspanning.
2. Astma
Episodische bronchoconstrictie + slijm → luchtopvanging tijdens aanval. Tussen aanvallen normaal, maar chronisch onbehandeld astma kan leiden tot vaste obstructie en hyperinflatie.
3. Overige obstructieve ziekten
- Bronchiectasieën
- Cystic fibrosis
- Oblitererende bronchiolitis
- Extrinsieke compressie (tumor, lymfklieren, grote hiatushernia)
4. Niet-longlijden
- Ernstige obesitas (restrictief + obstructief component)
- Neuromusculaire ziekten (zwakke ademhalingsspieren → hypoventilatie → luchtopvanging)
- Hoge altitude (compensatoire hyperventilatie)
Pathofysiologie & gevolgen
- Verhoogde Residual Volume (RV) → verlaagde Inspiratory Capacity (IC) → kortere ademtocht → dispnee
- Vervlakking diaphragma → mechanisch nadeel → verhoogde ademwerk
- V/Q mismatch → hypoxemie, hypercapnie (late stadium)
- Pulmonaal hart (cor pulmonale) door hypoxische vasoconstrictie
Diagnostiek
- Longfunctie: TLC↑, RV↑, RV/TLC↑, FEV1/FVC↓ (obstructie), DLCO↓ (emfyseem)
- Thoraxfoto/CT: verhoogde transparantie, vervlakking hemidiaphragma's, vernauwde hartvat, bullae
- Arterièle bloedgassen: hypoxemie, eventueel hypercapnie
Behandeling (gericht op onderliggende ziekte)
- Rookstop: Enige interventie die progressie vertraagt (COPD)
- Bronchodilatatoren: LAMA (tiotropium), LABA (formoterol), LAMA/LABA combo – verminderen dynamische hyperinflatie, verbeteren IC
- Geïnheerde corticosteroïden: Alleen bij frequente exacerbaties/eosinofiele inflammatie (COPD/astma overlap)
- Longrevalidatie: Oefentherapie, ademhalingstechnieken (gelipte lippen ademhaling), spierversterking – verbetert tolerantie, verlaagt dyspnee
- Zuurtstoftherapie: Bij chronische respiratoire insufficiëntie (PaO2 < 7,3 kPa)
- Chirurgisch: Longvolumereductie (LVRS), endobronchiale kleppen, longtransplantatie (geselecteerde gevallen)
Leefstijl
Vermijd rook/rook, vaccinatie (griep, pneumokokken, COVID), gezond gewicht, beweeg actief, ademhalingsoefeningen dagelijks.
