Occlusie van de arteria iliaca communis, externa of interna belemmert de bloedtoevoer aan het bekken en been. Meestal door atheromatose plaque (atherosclerose) of trombus. Kan leiden tot claudicatio, kritische ischemie, amputatie. Vroege herkenning en behandeling zijn essentieel.
Pathofysiologie & anatomie
- A. iliaca communis → verdeelt in a. iliaca interna (bekken) en a. iliaca externa (→ a. femoralis in lies → been).
- Obstructie iliaca externa → ischemie been. Obstructie iliaca interna → bekkenischemie (claudicatio van Geslachtsorganen, erectiestoornissen).
- Atherosclerose: plaque opbouw → stenose → occlusie. Trombus: op plaque of in situ (stase, hypercoagulabel).
Symptomen (volgens Rutherford classificatie)
| Stadium | Symptomen |
|---|
| 0 Asymptomatisch | Geen klachten, toevallig vondst |
| 1 Milde claudicatio | Pijn/vermoeidheid bij lopen > 200 m, verdwijnt bij rust |
| 2 Matige claudicatio | Pijn bij < 200 m lopen |
| 3 Ernstige claudicatio | Pijn bij minimale inspanning, rustpijn 's nachts (opgeheven liggen verlicht) |
| 4 Kritische ischemie | Rustpijn, ulceratie, gangreen, gevoelsverlies, paralyse, afwezige polsen |
- Overige: koude voeten, bleke/blauwe huid, haarafwijzing, trage wondheling, impotentie (Leriche syndroom: aorto-iliacale occlusie → claudicatio billen/upper legs, impotentie, afwezige femorale polsen).
Diagnostiek
- Anamnese + fysiek: polsen tasten (femoralis, popliteus, dorsalis pedis, tibialis post), ABI (ankle-brachial index) < 0,9 = PAD.
- Duplex echo: stenosegraad, plaque, trombus.
- CT-angiografie / MR-angiografie: anatomie, lengte occlusie, collateralen, planningsbasis.
- DSA (digitale substractie angiografie): goudstandaard, invasief, bij interventie.
Behandeling
Conservatief (stadium 1-2, asymptomatisch)
- Rookstop (absoluut)
- Gestructureerd loopprogramma (beweegtherapie 30-45 min, 3x/wk, 3-6 mnd) – verbetert collateralen, verdubbelt pijnvrije loopafstand.
- Medicatie: antiplaatjes (aspirine/clopidogrel), statine (LDL < 1,8), antihypertensiva, diabetescontrole, cilostazol (alleen claudicatio, verbetert loopafstand).
Endovasculair (eerstekeurs bij TASC A/B laesies, ook C/D mogelijk)
- PTA (percutane transluminale angioplastie) ± stenting (bare metal / drug-eluting).
- Recanalisatie chronische totale occlusie (CTO) – gespecialiseerde technieken.
- Korte inligging, lage morbiditeit, herhaaldbaar.
Chirurgisch (TASC C/D, gefaald endovasculair, anatomie ongeschikt)
- Aorto-bifemoraal / ilio-femoraal / femoro-femoraal bypass (Dacron/PTFE/autogeen vene).
- Endarteriectomie (lokale plaqueverwijdering).
- Hybride procedures.
Follow-up
- ABI/duplex 1, 6, 12 maanden, daarna jaarlijks.
- Levenslang rookstop, lipidverlaging, bloeddrukcontrole, beweging.
- Monitoren op restenose, nieuwe laesies, hart-/hersenvaatziekte (systemische ziekte).
