Kort antwoord

Nee. Xanax (alprazolam) is een benzodiazepine, geen MAO-remmer (MAOI). De twee klassen werken heel anders, hebben andere indicaties, bijwerkingen, interacties en voorzorgsmaatregelen.

MAO-remmers (MAOI's)

• Voorbeelden: tranylcypromine (Parnate®), fenelzine (Nardil®), isocarboxazid (Marplan®), moclobemide (reversibel, RIMA – Aurorix®).
• Werking: irreversibele (klassiek) of reversibele (RIMA) remming van monoamine oxidase A/B → verhoogde noradrenaline, serotonine, dopamine.
• Dieetrestrictie (klassiek MAOI): tyramine-rijke voeding (oude kaas, gegist/gerookt vlees/vis, tapbier, soja, sauerkraut, gist, chocolade, avocado, bananenschil) → hypertensie crisis (stroke risico).
• Geneesmiddelinteracties: SSRI/SNRI/TCA/tricyclica, tramadol, meperidine, dextromethorfan, sympathicomimetica, pseudo-efedrine, linezolide → serotoninesyndroom (levensbedreigend).
• Washout: 14 dagen na stoppen klassiek MAOI voordat ander serotonerg middelen start; 24u na RIMA.

Xanax (Alprazolam) – Benzodiazepine

• Werking: allosterische modulatie GABA-A receptor → verhoogde chloride-influx → neuronale hyperpolarisatie → anxiolyse, sedatie, spierontspanning, anticonvulsief, amnese.
• Indicaties: generalisierte angststoornis, paniekstoornis, adjunct bij epilepsie, alcoholontwenning.
• Geen dieetrestricties. Geen interactie met tyramine.
• Interacties: versterking CNS-depressie met alcohol, opioïden, andere benzodiazepines, Z-drugs, gabapentinoïden, antihistaminica (1e gen), antipsychotica, spierontspanners. CYP3A4-substraat: inhibitors (ketoconazole, itraconazole, clarithromycine, grapefruit) verhogen spiegel; inductors (carbamazepine, fenytoïne, rifampicine, Johanniskruid) verlagen spiegel.
• Risico's: verslaving, tolerantie, ontwenning (toevallen, delirium), cognitieve vermindering, valrisico (ouderen), paradoxaal effect (agressie, disinhibitie), respiratoire depressie (bij hoge dosis/combinatie).
• Zwangerschap: cat. D (neonatale ontwenning, floppy infant syndroom, orofaciale klieden); borstvoeding: passeert in melk.

Vergelijkende tabel

Kenmerk	MAO-remmer (klassiek)	Xanax (Benzodiazepine)
Hoofdwerking	Verhoogt monoaminen (NA, 5-HT, DA)	Versterkt GABA-erge inhibitie
Indicatie	Therapieresistente depressie, atypische depressie, sociale fobie	Angst, paniek, epilepsie (adjunct)
Dieetrestrictie	Ja (tyramine-arm dieet)	Nee
Serotoninesyndroom risico	Zeer hoog (met serotonerge middelen)	Laag (alleen bij extreme combinaties)
Verslavingspotentieel	Laag	Hoog
Ontwenning	Lelijk, maar zelden levensbedreigend	Levensbedreigend (toevallen, delirium) – altijd aftrappen
Verkeersveiligheid	Minder sedatie	Sterk verminderd reactievermogen – niet autorijden

Conclusie

Xanax is geen MAO-remmer. Het is een krachtige, kortwerkende benzodiazepine met hoog verslavings- en ontwenningsrisico. MAO-remmers zijn zeldzaam voorgeschreven antidepressiva met strenge dieet- en medicijnrestricties. Verwar de twee klassen niet – de gevolgen voor veiligheid zijn groot. Raadpleeg uw psychiater of huisarts voor de juiste keuze en begeleiding.