Wat is kleine-vaatziekte (SVD)?

Veranderingen in de kleine doorborende arteriëlen en arteriolen van de hersenwitte stof. Zichtbaar op MRI als witte stof hyperintensiteiten (WMH), lakunes, microbloedingen, verruimde perivasculaire ruimtes. Geen ziekte an sich, maar marker van vaatschade.

Oorzaken & risicofactoren

• Hypertensie (#1 risicofactor) → lipohyalinose, arteriolosclerose.
• Diabetes mellitus → micro-angiopathie.
• Roken, hypercholesterolemie, ouderdom, obesitas, bewegingsarmoede.
• Minder frequent: genetisch (CADASIL), vasculitis, amyloid angiopathie.

Klinische betekenis

• Beroerte risico: 2-3x verhoogd (ischemisch & hemorragisch).
• Cognitieve afname: uitvoeringsfuncties, verwerkingssnelheid, geheugen → vasculaire dementie.
• Gangstoornissen/val: 'marche à petits pas'.
• Stemming: late-life depressie.
• Correlatie met Alzheimer (gemengde pathologie).

Preventie & behandeling (geen curatieve medicatie)

1. Bloeddruk controle: doel <130/80 (individueel). Leefstijl + medicatie (ACE/ARB, thiazide, CCB).
2. Diabetes regeling: HbA1c <7% (individueel).
3. Lipiden: statine bij indicatie.
4. Rookstop.
5. Bewegen: 150 min/week matig intens.
6. Dieet: DASH/Mediterraan (laag zout, hoog groente/fruit/volkoren/vis).
7. Antitrombotica: aspirine alleen bij secundaire preventie / hoog CV risico (beslissing arts).

Monitoring

• Jaarlijks: bloeddruk, HbA1c, lipiden, nierfunctie, cognitieve screening (MoCA).
• MRI herhalen alleen bij klinische verandering.

Belangrijk

SVD op MRI bij asymptomatische persoon = waarschuwing, geen ziekte. Actie = risicofactoren agressief behandelen → voorkomt beroerte/dementie.