Klebsiella oxytoca is een gram-negatieve bacterie, familie Enterobacteriaceae, natuurlijk aanwezig in de darmen. Het is een opportunistische ziekteverwekker die urineweginfecties (UWI) veroorzaakt, voornamelijk bij gecompromitteerde patiënten (ziekenhuis, verpleeghuis, katheter, diabetes, immunsuppressie).
Symptomen (Kunnen Verschillen Van Klassieke UWI)
- Pollakisurie (vaak plassen), urgencie, dysurie (pijn/plassen).
- Kleine hoeveelheden, gevoel van onvolledig leeglaten.
- Donkere, wazige, voldoende urinige reuk.
- Hematurie (bloed in urines) – vaker dan bij E. coli.
- Bij pyelonefritis: koorts, flankpijn, ziektegevoel.
- Bij ouderen/gedementeerden: alleen verwarring, val, incontinentie.
Diagnostiek
- Urinestix (sediment): Leucocyten, nitriet (vaak negatief bij Klebsiella!), erythrocyten.
- Urinecultuur + antibiogram: Gouden standaard. Identificeert bacterie + gevoeligheidspatroon. Essentieel door resistentie.
- Bloedculturen: Bij koorts/sepsis verdenking.
Resistentie En Behandeling
K. oxytoca is natuurlijk resistent tegen:
- Ampicilline/amoxicilline (β-lactamase producerend).
- Eerste generatie cefalosporines (cefalexine, cefazoline).
- Vaak ook: co-trimoxazol, fluorochinolonen, aminoglycosiden (variabel).
- ESBL-productie (Extended Spectrum β-Lactamase) → resistent tegen alle penicillines en cefalosporines (behalve cephamycines/karbapenemen).
Aanbevolen Empirische Therapie (Lokaal Antibiogram Volgen!)
- Ongecompliceerd: Fosfomycine trometamol 3g 1x (enkelvoudig), of nitrofurantoïne 5-7 dagen (let op nierfunctie).
- Gecompliceerd/Pyelonefritis/Sepsis: Karbapenem (meropenem, ertapenem) IV, of cephamycine (cefotetan), of π-β-lactam/β-lactamase remmer (piperacilline/tazobactam) – alleen als lokaal gevoelig.
- Duur: 7-14 dagen (pyelonefritis), 3-5 dagen (ongecompliceerd cystitis bij ♀).
Altijd cultuurresultaat afwachten voor definitieve keuze. Herhaal cultuur na behandeling bij gecompliceerde gevallen.
Preventie In Zorginstellingen
- Handhygiëne (WHO 5 momenten), contactisolatie bij ESBL.
- Katheterbeleid: alleen indicatie, aseptisch plaatsen, zo kort mogelijk, gesloten systeem.
- Antibioticastewardship: vermijd brede spectrum, switch na cultuur.
