Lipiden (vetten) zijn essentiële macronutriënten, maar onoplosbaar in water. Hun opname vereist een meerstapsproces waarin maag, dunne darm, alvleesklier, lever en galblaas samenwerken.

1. Emulgering in de dunne darm

Voedselkruim (chymus) uit de maag trekt gal af uit de galblaas. Galsalten breken grote vetglobules af in kleine druppeltjes (micellen) – vergroot oppervlak voor enzymen.

2. Enzymatische afbraak

Chymus stimuleert alvleesklier tot afgifte van pancreatine (met lipase). Lipase hydrolyseert triglyceriden → vetzuren + monoglyceriden (absorbeerbare eenheden).

3. Intestinale absorptie

• Korte-keten vetzuren: diffunderen direct in darmcellen → portaalader → lever.
• Lange-keten vetzuren, monoglyceriden, cholesterol: worden in darmcellen gereconstrueerd tot triglyceriden → verpakt in chylomicrons (met apolipoproteïnen) → wateroplosbaar gemaakt → excreet in lymfe.

4. Lymfatische transport

Chylomicrons via lymfe → thoracic duct → bloedbaan. Lever en weefsels verwerken ze voor opslag of direct gebruik.

Verminderde lipide-absorptie (malabsorptie)

Oorzaken: leversiekten (minder gal), alvleesklieraandoeningen (minder lipase), celiacie, Crohn, fibrose cystica. Symptomen: steatorroea (vetrijke, zwevende stoel), gewichtsverlies, ondervoeding.

Belangrijk

Geen galblaas? Lever produceert nog steeds gal, maar minder geconcentreerd. Vetabsorptie kan minder efficiënt zijn – adviseer diëtist.