Lintwormen (cestoden) zijn platte, gesegmenteerde wormen die in de darmen van mensen parasiteren. Belangrijkste soorten: Taenia saginata (rund), Taenia solium (varken), Diphyllobothrium latum (vis), Hymenolepis nana (dwerglintworm).
Overdracht & risicofactoren
- Taenia saginata/solium: rauw/onvoldoende gaar rund- of varkensvlees met cysticerci (finnetjes)
- Diphyllobothrium: rauw/gerookte zoetwatervis (zalm, forel, baars)
- H. nana: directe eiereninname (verontreinigde handen/voedsel), auto-infectie mogelijk
- Hygiëne: slecht handwassen, onjuiste afvalverwerking, veehouderij contact
- Reizen naar endemische gebieden (Latijns-Amerika, Azië, Oost-Europa, Afrika)
Symptomen
Intestinale taeniasis (volwassen worm in darmen)
- Vaak asymptomatisch
- Lichte buikpijn, misselijkheid, gewichtsverlies ondanks eetlust
- Zichtbare segmenten (proglottiden) in ontlasting/of in ondergoed – wit, rijstkorrelgroot, mobiel
- Diarree/verstoppings wisselend
Cysticercose (larven in weefsels – alleen T. solium)
- Eieren ingenomen (via auto-infectie of voedsel besmet met eieren) → larven doorboorden darmen → spieren, hersenen (neurocysticercose), ogen, subcutaan
- Neurocysticercose: epilepsie, hoofdpijn, neurologische uitval, hydrocephalus – levensbedreigend
- Subcutane knopen, oogklachten
Diagnose
- Ontlastingonderzoek (3x, verschillende dagen) op eieren/segmenten – gevoeligheid ~50-70%
- Perianale zwab (Scotch-tape) – voornamelijk H. nana
- Serologie (ELISA, Western Blot) voor cysticercose
- Beeldvorming: CT/MRI hersenen (calcificaties, oedeem), ultrasound spieren
Behandeling
- Taeniasis: praziquantel 5-10 mg/kg 1x of niclosamide 2g 1x (niet in NL beschikbaar) – worm wordt uitgescheiden
- Cysticercose: albendazol 15mg/kg/dag 10-14 dagen + corticosteroïden (voorkomt inflammatoire reactie op sterfende larven) ± praziquantel. Neurocysticercose: neurologisch/neurochirurgisch begeleid
- H. nana: praziquantel 25mg/kg 1x of albendazol 400mg 1x, herhalen na 2 weken
Preventie
- Vlees kerntemperatuur ≥60°C (medium) of diepvriezen -10°C 10 dagen
- Vis: rauw eten alleen na bevriezing -20°C 7 dagen (sushi-kwaliteit)
- Handhygiëne: wassen na toilet, voor koken/eten, na dieren
- Afvalwaterzuivering, dierlijke mest hygiëne
- Behandeling geïnfecteerden voorkomt verspreiding
Lintworminfecties zijn zeldzaam in NL (meestal import), maar cysticercose is ernstig. Bij verdacht: direct huisarts/tropenarts/infectioloog.
