Tekenen kunnen ziekten overdragen (Lyme, encefalitis, rickettsiën). Snelle (<24u), complete verwijdering vermindert overdrachtrisico aanzienlijk. Verkeerde technieken (olie, vuur, knijpen) vergroten risico op infectie.
Benodigdheden
- Puntuale tekenpinzet (vijlgereedschap) of speciale tekenkaart/haak
- Desinfectiemiddel (jodium, chlorhexidine, alcohol 70%)
- Handen wasen, handschoenen
- Klein potje met alcohol voor teekbewaring (optioneel, voor analyse)
Stappenplan (gouden standaard)
- Ontspannen: rustig ademen, goed licht
- Grijp zó dicht mogelijk bij de huid: pinzet/kaart op de monddelen (hypostome), niet op het lijf
- Trek rechtop met constante kracht: niet draaien, niet knijpen, niet rucken. Duurt 10-30 seconden
- Controleer: is de teek compleet? (poten bewegen nog). Hoofd zichtbaar?
- Restanten: als hoofd/zoden zitten: steriele naald/pincet verwijderen als splitter. Niet graven – huid laat vanzelf los in dagen
- Desinfecteer: beetplek grondig reinigen
- Noteer: datum, locatie, duur aanhechting (indien bekend), teeksoort (grootte, kleur, gevuld/leeg)
Wat NIET te doen
- Inknijpen tekenlijf → bacterië spugen in wond
- Draaien → monddelen breken af
- Olie, nagellak, alcohol, was, vuur, zeep op teken drukken → stressreactie → meer spugen
- Vingers gebruiken (onhygiënisch, onprecies)
Na-zorg & monitoring (4-6 weken)
- Beetplek observeren: migrerende rode vlek (erythema migrans) – kenmerkend voor Lyme
- Algemene klachten: koorts, spier/jointpijn, hoofdpijn, zenuwklachten
- Bij verdacht op Lyme: huisarts → serologie (ELISA → Western Blot) na 4-6 weken (antistoffen pas dan)
- Proflylaxe na tekenbeet (alleen bij hoge risico: Ixodes, >24-36u aangehecht, endemisch gebied): doxycycline 200mg 1x (volgens NHG standaard niet routinematig)
Bewaring teek voor analyse
- In klein potje met 70% alcohol of bevroren
- Naar laboratorium (RIVM, universiteit, commercieel) voor PCR op Borrelia, TBE-virus, andere pathogenen
- Niet standaard vergoed, nuttig bij epidemiologisch onderzoek
Preventie: DEET/icaridine op blootte huid, permethrine kleding, tuinsokken, na buitenafwas: tekencheck (warme plekken: oksel, liezen, knieholte, oor, haarlijntje).
