De hartslag (polsfrequentie) geeft waardevolle informatie over de conditie van het hart. Bij ouderen geldt een iets lager bereik dan bij jongere volwassenen door leeftijdsgerelateerde veranderingen in de hartspier en het geleidingsysteem.

Normale waarden (rust)

• Algemeen: 60–100 slagen per minuut (slag/min).
• Ouderen (65+): Vaak 50–90 slag/min. Goed getrainde ouderen kunnen een rusthartslag van 40-50 hebben (fysiologische bradycardie).

Hoe meten

Pols aan de pols (radialis) of hals (carotis). Wijs- en middelvinger (niet duim) licht aanleggen, 60 seconden tellen. Of 30 seconden x2. Automatische bloeddrukmeter geeft ook hartslag.

Afwijkingen en betekenis

Tachycardie (>100 slag/min, bij ouderen soms al >80-90)

Mogelijke oorzaken: hartfalen, hoge bloeddruk, anemie, schildklier (te snel), infectie/koorts, lage bloedsuiker, medicijnen (bijv. schildklierhormoon, astmamiddelen), angst, cafeïne/alcohol. Sterke voorspeller voor hartproblemen.

Bradycardie (<60 slag/min, bij ouderen <50)

Mogelijke oorzaken: goeie conditie (sporters), medicijnen (bètablokkers, calciumantagonisten, digoxine, bloeddrukmiddelen), schildklier (te langzaam), verhoogde hersendruk, onderkoeling, hartblok. Altijd nauwlettend evalueren.

Aritmieën (onregelmatige hartslag)

Gevold: 'slaan, pauze, kloppen', fladderen in borst. Oorzaken: boezemfibrilleren, extra samentrekkingen (extrasystolen), elektrolytstoornissen, medicijnen, hartziektes. Kan duizeligheid, kortademigheid, flauwgevoel geven.

Wanneer actie?

Bij onverklaarde afwijkingen, klachten (kortademigheid, borstpijn, duizeligheid, valkuilen): huisarts raadplegen. Verwijzing naar cardioloog voor ECG, Holter (24u registratie), echo, belastingproef. Behandeling: oorzaakgerichte medicatie, pacemaker, ablatie.