Longoedeem is een levensbedreigende toestand waarbij vloeistof zich in de alveolen (luchtballonnetjes) ophoopt door verhoogde druk in de longcapillairen of beschadiging van de alveolair-capillaire barrière. Zuurstofopname wordt belemmerd → hypoxemie, dyspnoe, cyaanose. Altijd acute medische hulp nodig (112).

Hoofdoorzaken (Classificatie)

Categorie	Oorzaken	Pathofysiologie
Cardiogeen (meest voorkomend)	Linksventriculairefalen (HFrEF, HFpEF), acuut coronair syndroom, mitraalklepinsufficiëntie, aortaklepinsufficiëntie, hypertensiecrisis, arythmieën, perimyocarditis, cardiomyopathieën	Verhoogde linker atrium/ventrikel druk → terugstauwing longcirculatie → hydrostatische druk > oncotische druk → transudaat
Non-cardiogeen	ARDS (sepsis, pneumonie, aspiratie, trauma, transfusie, pancreatitis), hoge hoogte (HAPE), inademing rook/gassen, nierdaling, neurogeen (hersenletseling, CVA), medicamenten (heroïne, aspirine, chemiotherapie), longembolie (soms)	Verhoogde permeabiliteit alveolair-capillaire membraan → exsudaat (rijk aan eiwitten)

Acute Behandeling (ABCDE Aanpak)

1. Zuurstoftherapie: Doel SpO2 >94% (88-92% bij COPD). Neuskanula, masker, High-flow nasale canule (HFNC), non-invasieve ventilatie (CPAP/BiPAP – goudstandaard cardiogeen oedeem), intubatie + mechanische ventilatie bij falen.
2. Hemodynamische stabilisatie: IV toegang, monitoring (ECG, SpO2, A-lijn, CVP/PA catheter bij shock).
3. Diuretica (Loopdiuretica – Furosemide IV): Alleen bij cardiogeen oedeem met vochtovelload. Start laag (20-40 mg), titreren tot diurese. Let op elektrolyten, nierfunctie, BP. Niet bij non-cardiogeen/ARDS (kan preload te veel verlagen → shock).
4. Vasodilatatoren (nitraten): GTN sublinguaal/IV, nitroprusside (ICU) → verminderen preload/afterload. Bij cardiogeen oedeem met hypertensie.
5. Inotropica (dobutamine, milrinone): Bij cardiogeen shock (lage output).
6. Specifieke behandeling oorzaak: Antibiotica (sepsis/pneumonie), PCI (STEMI), anticoagulatie (LE), dialyse (nierfalen), specifieke antidoten.
7. Vochtrestrictie: 1-1,5 L/dag bij cardiogeen oedeem. Natriumrestrictie <2g/dag. Zorg voor euvolemie – geen dehydratie.
8. Opgehoogd lagerlichaam: Zittend, benen afhangen → vermindert preload, verbetert ventilatie.

Diagnostiek (Parallel aan Behandeling)

• Thoraxfoto (bilaterale perihilaire infiltraten 'batwing', cardiomegalie, pleurafrikaans, Kerlijnen B).
• Bloed: BNP/NT-proBNP (verhoogd bij cardiogeen), troponine, nier/lever, elektrolyten, gasanalyse, D-dimer.
• Echo hart (bedside POCUS): EF, klepafwijkingen, IVC diameter, B-lijnen longen.
• EKG: ischemie, arythmie.

Chronisch Management (Na Stabilisatie)

• Hartfalen: GDMT (ARNI, bètablokker, MRA, SGLT2-remmer, diuretica), CRT/ICD indicatie, revalidatie.
• Longziektes: inhalatietherapie, rookstop, vaccinaties.
• Opvolg: gewichtdagboek (dagelijks gewen = vloeistofretentie), symptoommonitoring, regelmatig controles.

Kernboodschap: Longoedeem is een medisch noodgeval. Herken symptomen (plotselinge dyspnoe, schuimende spuug, angst, koude zweet), bel 112, zit de patiënt op, geef zuurstof als beschikbaar. Vroegtijdige behandeling redt levens.