Lumbale wervelfracturen (L1-L5) hebben ernstige lange-termijngevolgen. Wervels beschermen ruggenmerg; fractuur kan ruggenmergschade geven. Vaker dan thoracale fracturen (lendenwervels mobieler).

Oorzaken

• Trauma (meest): auto-ongelukken ~40%, vallen ~20%, schotwonden/overige ~40% (dr. Wilkinson, Michigan State).
• Meestal <30 jaar.
• Compressiefracturen door osteoporose: voornamelijk oudere vrouwen.

Fractuurtypen (AO-classificatie)

• Flexiefracturen: compressie (alleen voor instorting), axial burst (voor + achter instorting).
• Extensiefracturen (Chance): wervel uit elkaar getrokken (bekken stabiel, romp hevig voorwaarts).
• Rotatiefracturen: gewelddadige zijwaartse buiging of wervelverschuiving.

Symptomen

Matige-ernstige pijn, verergerd door beweging. Bij ruggenmergschade: zwakte, gevoelloosheid, tinteling in aangedaan gebied. Darm/blaascontroleverlies mogelijk. ~60% ernstige lange-termijngevolgen (Wilkinson).

Behandeling

• Onstabiel/geweld: NIET verplaatsen zonder immobilisatie (tenzij levensgevaar: brand).
• Stabiel: 6-12 weken corset/gips.
• Medicatie: corticosteroïden bij ruggenmergcompressie (functiebehoud).
• Chirurgie: onstabiele fracturen → decompressie/laminectomie + schroeven/stangen voor stabilisatie.

Complicaties

• Verlamming bij ernstige ruggenmergschade.
• Trombosen benen (immobiliteit) → longembolie/beroerte (dodelijk).
• Longontsteking, decubitus (immobiliteit).
• Infectie/bloeding na chirurgie; wervel herstelt slecht.

Snelle, adequate stabilisatie en multidisciplinary follow-up zijn levensreddend en functiebehoudend.