Het lymfestelsel: anatomie en functie

Netwerk holle vaten (lymfe transport) + lymfeklieren (immuuncelclusters). Essentieel voor: infectieafweer, terugvoer eiwitten/vocht naar bloed. Ziekten: obstructief, infectieus, malign, structureel, functioneel.

Obstructie: lymfoedeem

2-4 liter lymfe/dag circuleert. Vaten door sneden/littekens/blokkade/vernietiging (chirurgie lymfeklierverwijdering, bestraling) → vochtophooping → zwelling. Ook: slechte veneuze terugvloeistof (zwangerschap), immobiliteit (ziekte/obesitas).

Infecties: lymfadenitis en lymfangitis

• Lymfadenitis: ziektekiemen in klieren → vergroting/gevoeligheid ('gezwollen klieren'). Bacteriëel/viraal. Geneest na infectieclearance.
• Lymfangitis: vaten geïnfecteerd/ontstoken. Rode strepen op huid langs vaten + koorts/koortsbeven. Streptokokken = meest voorkomende oorzaak.

Maligniteit: lymfoom en metastasen

• Lymfoom: kwaadaardigheid lymfocyten. Overal in lichaam. Hoofdgroepen: Hodgkin / non-Hodgkin.
• Lymfangiosarcoom: zeldzaam, na jarenlange lymfoedeem.
• Lymfkliermetastasen: kankers elders (borst, long, darm) verspreiden naar klieren.

Structurele afwijkingen

• Lymfangioom: goedaardige vatenmalformatie (kinderen/jongeren, ook volwassenen)
• Lymfangiectasie: beschadigde vaten → ruggensteunen lymfe → ballonvormige expansie, lekkage, vaak gecombineerd met lymfoedeem

Functionele stoornissen: immuundeficiëntie

• Primaire: erfelijk, angeboren (lymfocyten functioneren niet)
• Secundaire: verworven (HIV/AIDS, medicamenteus, maligniteit)
• Zelfs banale infectie kan levensbedreigend worden

Behandeling gericht op oorzaak

Lymfoedeem: massage, compressietherapie, oefentherapie (symptoomcontrole, geen genezing). Infecties: antibiotica/antivirale middelen. Maligniteit: chemo/immuno/bestraling. Immuundeficiëntie: Ig-substitutie, profylactische antibiotica, stamceltransplantatie (ernstige primair).