Wat is paresthesie?

Paresthesie is de medische term voor abnormale sensaties zoals tintelen, kriebelen, gevoelloosheid of een 'pennen en naalden'-gevoel op de huid, zonder duidelijke externe stimulus. Het wijst op een tijdelijke of chronische storing in de zenuwsignaaloverdracht.

Twee hoofdtypen

Voorbijgaande (transiente) paresthesie

• Druk op zenuw door langdurig in één houding (bijv. beenen kruisen, op arm slapen).
• Koudeblootstelling.
• Hyperventilatie / paniekaanval.
• Verdwijnt spontaan na drukverwijdering of herstel van de ademhaling.

Chronische paresthesie

Wijst op onderliggende pathologie:

• Diabetes mellitus (diabetische neuropathie).
• Vitamine B12, B6, E of foliumtekort.
• Schildklieraandoeningen.
• Auto-immuun: multiple sclerose, lupus, Guillain-Barré.
• Infecties: Lyme, gordelroos (herpes zoster), HIV.
• Chronische zenuwcompressie (carpaaltunnelsyndroom, hernia nuclei pulposi).
• Vasculaire: TIA, perifeer vaatlijden.
• Toxisch: alcohol, chemotherapie, zware metalen.
• Neurologische ziekten: ALS, voorstbeet.

Diagnostiek

Neuroloog voert uit:

• Zenuwgeleidingsonderzoek (ENG/EMG).
• Bloedonderzoek (glucose, vitamines, inflammatie, auto-antistoffen).
• MRI hersenen/wervelkolom bij verdenking op MS of compressie.
• Liquorpunctie bij specifieke vraagstellingen.

Behandeling

1. Onderliggende oorzaak behandelen (glucoseregulatie, vitaminesuppletie, immunmodulatie, decompressie).
2. Symptomatisch: lidocaine- of prilocaine-crème (kortdurend, niet overmatig – kan paresthesie verergeren).
3. Fysiotherapie/ergotherapie bij functionele beperkingen.
4. Valpreventie bij voetparesthesie; hulpmiddelen bij handparesthesie.

Wanneer spoedopname?

Plotse eenzijdige paresthesie met spierzwakte, spraakstoornis, gezichtsasymmetrie → verdenking op CVA: 112 bellen.