Wat is xerostomie?

Afwezigheid/vermindering speekselproductie. Oorzaken: auto-immuun (Sjögren), chemotherapie/bestrailing, medicijnen (>400 middelen), endocriene/zenuwziektes. Speeksel beschermt tegen caries, start verteering. Lange xerostomie → tandbederf, ondervoeding.

1. Speekselstimulerende medicijnen (op recept)

• Pilocarpine (Salagen) en Cevimeline (Evoxac): stimuleren cholinerge receptoren → meer speeksel.
• Indicatie: Sjögren, kankerbehandeling.
• Dosering: 3x daags.
• Bijwerking: overmatig zweten, verhoogd speeksel.
• Behandelen symptoom, niet oorzaak.

2. Medicatie-aanpassing (eerste keus!)

• Veel medicijnen geven xerostomie als bijwerking.
• Arts kan overschakelen op chemisch ander middel met zelfde effect maar minder droge mond.
• Altijd overleggen met voorschrijver – niet zelf stoppen.

3. Kunstmatig speeksel (OTC)

• Gels, sprays, vloeistoffen: Moi-Stir, Optimoist, Saliva Substitute, Biotène, Oralbalance.
• Bevatten geen enzymen, maar vocht/comfort (glycerine, carboxymethylcellulose).
• Thuis: water + glycérine (apotheek) – goedkope basisversie.

Ondersteunende maatregelen

• Voldoende drinken (water, thee zonder cafeïne).
• Suikervrije kauwgom/pastillen (xylitol) → stimuleert speekselvloei.
• Vermijd alcohol, cafeïne, roken, zout/pittig voedsel.
• Luchtbevochtiger 's nachts.
• Fluoride tandpasta/mondwater (cariespreventie).

Conclusie

Eerst oorzaak zoeken (medicatiecheck!). Dan: stimulans, kunstmatig speeksel, hygiëne. Multidisciplinair (tandarts, huisarts, internist) geeft beste resultaat.