De pijnappelklier (epifyse) produceert melatonine, het hormoon dat de dagelijkse waak-slaapcyclus en andere bioritmen synchroniseert. Veel organen en weefsels hebben melatoninereceptoren; een tekort kan daarom diverse gezondheidseffecten hebben.

Slaapstoornissen

Lage melatonine geeft problemen met inslapen en door slapen. Niveaus stijgen na donkerwording, piekeren 's nachts, dalen naar de ochtend. Omdat melatonine cruciaal is voor slaapinitiatie, ervaren mensen met laag niveau inslaapproblemen. Senioren zijn kwetsbaar omdat melatonine met leeftijd afneemt. Supplementatie helpt vaak. Bij chronische slapeloosheid kan ramelteon (Rozerem), een melatonine-agonist, voorgeschreven worden.

Verhoogd risico op hart- en vaatziekten

Melatonine beïnvloedt hart, bloedvaten en bloedvetten – samen beschermend tegen cardiovasculaire ziekten. Lage niveaus komen voor bij hoge bloeddruk, hartfalen en coronaire hartziekte. Een studie in Journal of Hypertension (2010) toonde aan dat gezonde jonge vrouwen met laagste basale melatonine de grootste kans hadden op hypertensie over 8 jaar. Hoog totaal cholesterol en slecht cholesterol (LDL) gaan vaak samen met lage melatonine, wat atherosclerotische plaques kan bevorderen via ontstekingsremmende en antioxiderende mechanismen.

Verhoogd kankerrisico

Melatonine-tekort is gelinkt aan verhoogd risico op borst-, prostaat- en endometriumkanker. Een review in Molecules (2018) stelt dat verlaagde melatonine kankerrisico verhoogt door verminderde antikankereffecten (DNA-bescherming via anti-inflammatoire/antioxidatieve werking).

Overige mogelijke associaties (meer onderzoek nodig)

Lage melatonine kan bijdragen aan: insulineresistentie, diabetes type 2, diabetes-gerelateerde oogziektes, endometriose, terugkerende miskramen, beroerte, Alzheimer, Parkinson, schizofrenie. Definitieve bewijzen uit humane studies ontbreken nog voor sommige.