Vier pijlers van infectieziektes

Een overdraagbare ziekte ontstaat pas wanneer alle vier factoren samen spelen:

1. De ziekteverwekker (agent)

• Virussen, bacteriën, parasieten, schimmels, prionen.
• Vergelijkbare symptomen mogelijk → laboratoriumdiagnose nodig voor gerichte behandeling.

2. Het milieu

• Slechte hygiëne, overbevolking, vocht, temperatuur → groeimogelijkheden.
• Aanwezigheid van besmette personen/dieren verhoogt risico.
• Schoonmilieu + isolatie = preventie.

3. Overdrachtswegen

• Luchtweg (aerosol/droplets): meest gevaarlijk (influenza, tuberculose, COVID-19).
• Lichamelijke vloeistoffen: bloed, sperma, vaginaal vocht, speeksel, slijm (HIV, hepatitis B/C, herpes).
• Seksueel contact.
• Vectoren: muggen (malaria), teken (Lyme).
• Voedsel/water: cholera, salmonella.
• Moeder-kind: verticaal (bevalling, borstvoeding).

4. De gastheer

• Virussen: verplicht intracellulaire parasieten → hebben gastheer nodig voor replicatie.
• Bacteriën: kunnen langer buiten gastheer overleven, maar zoeken toch gastheer.
• Gastheervariteiten (immuunstatus, genetica, leeftijd) bepalen ziekteverloop.

Preventie: een of meer pijlers doorbreken

• Vaccinatie (gastheer beschermen).
• Hygiëne, sanering, waterzuivering (milieu).
• Condooms, veilige seks, naaldwisselprogramma's (overdracht).
• Gezond eten, bewegen, rookstop (gastheerversterking).
• Mondmaskers bij luchtwegsoverdracht.

Behandeling

• Antivirale middelen (virussen) – niet altijd curatief.
• Antibiotica (bacteriën) – resistentie opkomst.
• Soms: ziekte beheersen in plaats van uitschakelen (chronische virussen).

Infectieziektebestrijding = multi-factorale aanpak. Eén maatregel is zelden voldoende.