BUN (bloedureumstikstof) en creatininine zijn twee routinematige bloedtests die samen inzicht geven in de filtratiefunctie van de nieren en de algehele metabolische toestand. Ze worden vaak gecombineerd met de creatinineklaring (eGFR) voor een compleet beeld.

Wat is BUN?

BUN meet de hoeveelheid ureumstikstof in het bloed. Ureum is het afbraakproduct van eiwitten, gevormd in de lever. De nieren filteren ureum uit het bloed en scheiden het uit via de urine. Een verhoogde BUN kan wijzen op:

• Verminderde nierfiltratie (azotemie)
• Verhoogde eiwitafbraak (infectie, trauma, corticosteroïden)
• Dehydratatie, hartinadequaatheid, shock
• Gastro-intestinale bloeding

Een lage BUN kan voorkomen bij leverfalen, zwangerschap of overhydratatie.

Wat is creatininine?

Creatinine is een afbraakproduct van creatinefosfaat in spieren. De dagelijkse productie is stabiel en hangt af van spiermassa. De nieren filtreren creatinine vrijwel volledig; een stijging in het bloed is een gevoelige marker voor nierdysfunctie.

Referentiewaarden (volwassenen)

Test	Man	Vrouw	Kind
BUN (mg/dL)	10 – 20		5 – 18
Creatinine (mg/dL)	0,6 – 1,2	0,5 – 1,1	Lager (minder spiermassa)
Creatinineklaring / eGFR (mL/min)	107 – 139	87 – 107	Lager

Waarden kunnen per laboratorium iets verschillen; raadpleeg altijd de bijgeleverde referentiewaarden.

Interpretatie van afwijkende resultaten

• Verhoogde creatinine + verhoogde BUN: Suggestie van nierfalen (acuut of chronisch). Verhouding BUN/creatinine helpt bij differentiaaldiagnose (bijv. >20: prerenaal, <10: intrarenaal).
• Isolatie verhoogde BUN: Vaak prerenaal (dehydratatie, bloeding, hoge eiwitinname) of levergerelateerd.
• Lage creatinine: Spieratrofie, amyotrofie, zwangerschap.
• Verhoogde creatinine met normale BUN: Kan wijzen op verhoogde spiermassa (sporters, acromegalie) of interfererende stoffen.

Creatinineklaring en eGFR

De creatinineklaring (24-uurs urineverzameling) of berekende eGFR (MDRD/CKD-EPI formule) geeft de filtratiesnelheid (GFR) weer. Dit is de gouden standaard voor stadiering van chronische nierschade (CKD stadia 1-5).

Praktische tips

• Nuchter bloedafname is niet strikt nodig, maar wel consistent.
• Vermijd zware spieroefening 24 uur voor creatinine-bepaling.
• Hydrateer normaal; extreme dehydratatie of overhydratatie verstoort BUN.
• Bespreek afwijkende waarden altijd met uw huisarts of nefroloog.

BUN en creatininine zijn simpele, goedkope tests met een hoge diagnostische waarde. Regelmatige controle is essentieel bij diabetes, hypertensie, nierziektes en nefrotoxische medicijnen.