Wat is perifeer oedeem?

Opstapeling van interstitiële vloeistof in de benen. Zichtbaar als zwelling (vaak bilateraal, zwaartekracht-afhankelijk), indrukbaar (pit-oedeem), huid gespannen/glanzend. Meest vooraan op de enkels/voeten, 's avonds erger.

Oorzaken: altijd de onderliggende diagnose zoeken

Categorie	Voorbeelden
Hart	Rechterhartfalen, constrictieve pericarditis
Nieren	Nefrotisch syndroom, CKD, acute nierschade
Lever	Cirrose (hypoalbuminemie, portale hypertensie)
Venen	Chronische veneuze insufficientie, DVT (meestal unilateraal), lymfoedeem
Medicijnen	Calciumantagonisten (amlodipine), NSAID's, corticoïdes, TZD's (pioglitazon), gabapentine
Overig	Zwangerschap, langdurig staan/zitten, obesitas, lymfedeem na operatie/bestraling, eiwitlekkende enteropathie, schildklier

Algemene maatregelen (symptomatisch)

1. Beenhooglaging: boven hartniveau, 3-4x/daags 20-30 min; nachtelijks voeteneind bed 10-15 cm verhogen.
2. Compressietherapie: kousen klasse I/II (15-30 mmHg) – alleen na uitsluiten PAV (ABI meten!). Maatwerk bij lymfoedeem.
3. Beweging: wandelen, beenoefeningen, vermijd langdurig stilstaanzitten.
4. Zoutrestrictie: <5-6 g/dag (let op verborgen zout in kant-en-klaar).
5. Gewichtsverlies bij obesitas (vermindert veneuze hypertensie).
6. Strakke kleding vermijden (strangulerende effect).

Medicamenteus (op voorschrift)

• Diuretica (thiazide, loopdiuretica) – bij hart-/nier-/leverfalen. Kalium/magnesium monitoren.
• Medicijnafstelling/wijziging als oorzaak (bijv. amlodipine → andere antihypertensivum).

Specifieke therapieën per oorzaak

• CVI: compressie, veneuze interventies (ablatie, sclerotherapie)
• Lymfoedeem: complexe decongestieve therapie (CDT): handmatige lymfedrainage, compressiebandagering, oefeningen, huidverzorging
• DVT: anticoagulatie (zie artikel DVT-behandeling)
• Hartfalen: GDMT (ARNI, β-blokker, MRA, SGLT2-i), vloeistofrestrictie

Alarmtekens: direct medisch contact

• Plotselinge unilaterale zwelling + pijn/roodheid/warmte → DVT
• Korte adem, orthopnoe → acute hartfalen
• Koorts, rode/warme been → erysipelas / cellulitis
• Ulceratie, huidverkleuring, exsudatie