De grote saphenenader: anatomie en functie
De vena saphena magna loopt van de voet via de binnenkant van de onderschenkel en dij tot de lies, waar hij mondt in de vena femoralis communis. Kleppen zorgen voor eenrichtingsverkeer richting hart. Bij klepfalen ontstaat reflux → spataderen (varices) → pijn, zwelling, zwaargevoel.
Veneuze refluxziekte / chronische veneuze insufficientie (CVI)
~25 miljoen Amerikanen hebben spataderen (VNUS data). Progressieve aandoening. Symptomen:
- Pijn/zwaargevoel in been, verergerd bij lang staan/zitten
- Zichtbare, uitgetrokken, blauwachtige aderen
- Jeuk, eczeem, verkleuring huid (hemosiderine)
- Ulcus cruris (open wond bij binnenknoop) = alarmsein
Behandeling: van conservatief tot interventief
Zelfzorg / conservatief (eerste stap)
- Compressiekousen (klasse II, 20-30 mmHg) – dagelijks dragen
- Regelmatige beweging (wandelen, fietsen, zwemmen) – activeert spierpomp
- Beenhooglaging bij rust (boven hartniveau)
- Gewichtsnormalisatie
- Vermijd strakke kleding, hoge hakken, langdurig stilstaanzitten
- Huidverzorging (vochtcrème, bescherming)
Interventioneel (bij falen conservatief / snelle progressie)
- Sclerotherapie (inspuiten sclerosmiddel)
- Endovenöse laser/radiofrequentie-ablatie (EVLA/RFA) – gouden standaard
- VenaSeal (lijm)
- Chirurgische stripping (nu zeldzaam)
Is wandelen goed?
Ja. Wandelen activeert de kuitspierpomp, bevordert veneuze terugstroom en vermindert symptomen. Overleg met uw huisarts of vaatchirurg over het optimale activiteitsniveau.
Wanneer acute hulp?
Plotselinge pijn, rode/warme/opgezwollen dij, koorts → verdenking op diepe veneuze trombose (DVT) of cellulitis. Direct naar SEH.
