Prednison (corticosteroïde) onderdrukt de eigen cortisolproductie (HPA-as). Langdurig gebruik (>2-3 weken) vereist geleidelijke afbouw (tapering) om een addisoniaanse crisis (levensbedreigend) en ontwenningsverschijnselen te voorkomen.

Algemene Principes

• Nooit plots stoppen. Afbouwschema is individueel (duur, dosis, aandoening, comorbiditeit, reactie).
• Basis: verminderen met 10-25% van de dosis per 1-2 weken (trager bij lage doses).
• Onder artsbegeleiding. Controleer symptomen bij elke stap.

Voorbeeldschema (Marshall-protocol Geïnspireerd) Voor Hoge Startdosis (>20mg/dag)

1. Fase 1 (Snel): Dosis halveren elke 2 weken tot 20mg/dag bereikt. (bijv. 60→30→20mg).
2. Fase 2 (Stabiel): Ochtenddosis constant (bijv. 15mg), middagsdosis verminderen met 2,5mg/week tot 0mg.
3. Fase 3 (Fijn): Ochtenddosis 10mg → splitsen 5mg ochtend + 5mg middag. Middagsdosis verminderen met 2,5mg/week tot 0mg.
4. Fase 4 (Laagste): 5mg → splitsen 2,5mg + 2,5mg. Verminderen met 0,5-1mg/week tot 0mg.
5. Fase 5 (Alternerend): 2,5mg dag/niet-dag → stop.

Ondersteunende Maatregelen

• Vitamine D / calcium supplementatie (botbescherming).
• Vermijd vitamine D / extreme zon 1 week voor afbouwstart (Marshall-protocol: vermindert immunreactie fluctuaties).
• Dosis verdelen: ochtend + middag (natuurgetrouw cortisolritme).
• Stressdose verhoging bij ziekte/operatie/trauma tijdens afbouw (arts consulteren).

Ontwenningsverschijnselen (Bij Te Snel Afbouwen)

• Gewrichts-/spierpijn, extreme vermoeidheid, duizeligheid.
• Misselijkheid, braken, buikpijn, gewichtsverlies.
• Hypotensie, hypoglycemie, koorts.
• Stemmingwisselingen, depressie, angst.
• Kortademigheid, flauwvallen.

Bij ontwenningsverschijnselen: stap terug in schema, contacteer arts. Soms tijdelijk dosis verhogen, dan langzamer afbouwen.

Speciale Situaties

• Kortdurend gebruik (<2 weken): Meestal direct stoppen mogelijk.
• Alternerend dag schema: Soms gebruikt om HPA-as te stimuleren.
• Biologica / DMARDs: Starten vóór/during afbouw steroïden (steroid-sparing).