Wat is Prilosec?

Prilosec (omeprazol) is een protonpompremmer (PPI) die de H+/K+-ATPase in de pariëtale cel irreversibel inhibit → krachtige, langdurige maagzuuronderdrukking. Geïndiceerd voor GERD, erosieve esofagitis, duodenale/maagzweer, H. pylori eradicatie (combinatie), Zollinger-Ellison, stressulcusprofilaxie. OTC (20 mg) en op recept (10, 20, 40 mg).

Systemische bijwerkingen (frequentie ≥1%)

Systeem	Bijwerkingen
Infecties	Bovenste luchtweginfecties, longontsteking (risico verhoogd door zuurbarrièreverlies), C. difficile colitis
CNS	Hoofdpijn, duizeligheid, astenie
GI	Buikpijn, obstipatie, diarree, winderigheid, misselijkheid, braken (paradoxaal, want PPI behandelt reflux)
Electrolyten	Hypomagnesiëmie (na ≥3 mnd), hypokalemië (versterkt door diuretica), hypocalciëmie
Huid	Urticaria, exanthem, photosensitiviteit, zeldzaam SJS/TEN
Musculoskelet	Rugpijn, spierpijn, fractuur risico (heup, gewricht, wervel) na >1 jaar hoge dosis

Geneesmiddelinteracties (klinisch relevant)

Geneesmiddel	Interactie	Management
Clopidogrel (Plavix®)	Omeprazol remt CYP2C19 → minder actieve metaboliet → verhoogd trombotisch risico	Voorkeursalternatief: pantoprazol (minimale CYP2C19 inhibitie) of H2-antagonist; als omeprazol noodzakelijk: nauwlettende monitoring, overweeg prasugrel/ticagrelor (geen CYP2C19 afhankelijk)
Warfarine	Verhoogde INR (verlaagde clearantie)	INR monitoren 1–2 weken na start/stop/wijziging PPI
Diazepam, fenytoïne	Verhoogde plasmaspiegel (CYP2C19/3A4 inhibitie)	Dosisverlaging, spiegelmonitoring
IJzerpreparaten	Verminderde absorptie (zuur nodig voor Fe3+ → Fe2+ reductie)	IJzer met vitamine C / zuur sap innemen; PPI zo mogelijk tussentijds stoppen
Atazanavir, nelfinavir, rilpivirine	Verminderde opname (pH-afhankelijk)	Vermijden combinatie; als onvermijdelijk: atazanavir 300 mg + ritonavir 100 mg met licht maaltijd, PPI max 20 mg omeprazol equivalent
Methotrexaat (hoge dosis)	Verlaagde renale clearantie → toxiciteit	PPI 24u voor tot 24u na MTX stoppen; monitor nierfunctie, MTX-spiegel
Erlotinib, dasatinib, nilotinib (TKI's)	Verminderde opname (pH-afhankelijk)	Vermijden PPI; H2-antagonist 10u verspringend; antacida 4u verspringend

Kruideninteracties

• Ginkgo biloba: kan PPI-effect verminderen (mechanisme onduidelijk) – vermijden combinatie.
• Pennyroyal (Mentha pulegium): PPI verhoogt vorming toxische metabolieten (pulegon → menthofuran) – contra-indicatie.
• Sint-Janskruid (Hypericum perforatum): CYP3A4/2C19 inductie → verlaagde PPI-spiegel; verhoogde fotosensitiviteit. Zonbescherming verhogen.

Langdurig gebruik: monitoring & afbouw

• Indicatieherziening elke 6–12 maanden (step-down naar H2-antagonist, op vraag antacida, leefstijl).
• Monitor: Mg, B12, nieren, botdensiteit (DEXA bij risicofactoren).
• Rebound-hypersecretie na abrupte stop: afbouwen over 2–4 weken (halveren dosis, dan eenderdag, dan stop) of tijdelijk H2-antagonist.

Conclusie

Omeprazol (Prilosec) is een krachtig, effectief PPI met een brede interactieprofiel (CYP2C19, pH-afhankelijke absorptie). De meest klinisch relevante interacties zijn met clopidogrel, warfarine, antiretrovirale middelen, TKI's, methotrexaat en ijzer. Kruideninteracties (Ginkgo, Pennyroyal, Sint-Janskruid) zijn minder bekend maar potentiëel ernstig. Langdurig gebruik vereist actieve indicatieherziening en monitoring. Bespreek altijd met uw apotheker/arts voordat u een PPI start, stopt of combineert.