De interactie

Cafeïne verhoogt de renale clearantie van lithium → lagere lithiuspiegel, verminderde therapeutische effect. Clinisch relevant bij hoge cafeïne-inname (>400–600 mg/dag ≈ 4–6 koppen koffie). Omgekeerd: plotselinge stop van cafeïne kan lithiuspiegel laten stijgen tot toxisch gebied.

Praktische adviezen

• Houd cafeïne-inname constant (niet plots stoppen of verdubbelen).
• Beperk tot ≤2–3 koppen koffie/dag (≤300 mg cafeïne).
• Let op verborgen bronnen: thee, cola, energy drinks, chocolade, cacao, pijnstillers met cafeïne, koorts/verkoudheidmiddelen.
• Ontkoffeïneerde koffie/thee bevat nog 2–15 mg/kop.

Lithium: dosering, monitoring, bijwerkingen

Dosering & monitoring

• Doelspiegel: 0,6–1,0 mmol/L (onderhoud), 0,8–1,2 mmol/L (acute manie).
• Trough-spiegel (12u na laatste dosis) 1 week na start/doseringwijziging, daarna 3-maandelijks.
• Nierfunctie (creatininine, eGFR), TSH, calcium, ECG basisaan en 6–12-maandelijks.
• Hydratatie: ≥2–2,5 L/dag; vermijd zoutarme dieet (hyponatriëmie → lithiumretentie → toxiciteit).

Veelvoorkomende bijwerkingen (dose-gerelateerd)

• Polydipsie, polyurie (nephrogene diabetes insipidus – 20–40%), milde tremor (fine, actie), gewichtstoename, acne, huiduitslag, GI-klachten, smaakverandering, hypersalivatie, zwakte.

Ernstige toxiciteit (spiegel >1,5–2,0 mmol/L)

• Grote tremor, ataxie, verwardheid, spierrigiditeit, hyperreflexie, toevallen, coma, nierschade, arytmie – medische acute zaak.
• Behandeling: stop lithium, IV hydratatie, hemodialyse (effectief lithiumverwijdering), supportive care.

Bipolaire stoornis: symptomen & behandeldoelen

Fase	Kenmerken
Manisch	Hyperactiviteit, drukspraak, vluchtige gedachten, verminderde slaapbehoefte, grandiositeit, risicovol gedrag, irritabiliteit, psychose
Depressief	Somberheid, aanhedonie, vermoeidheid, slaapstoornissen, concentratiestoornissen, schuldgevoelens, suïcidale gedachten
Gemengd / snelle cycli	Combinatie; slechtere prognose, moeilijker te behandelen

Conclusie

Lithium blijft de goudstandaard voor bipolaire stoornis (prophylaxe manie/depressie, anti-suïdaal effect). De interactie met cafeïne is clinisch relevant maar beheersbaar door constante, gematigde inname. Nauwlettende monitoring (spiegel, nieren, schildklier, calcium, ECG) en patiënteducatie over hydratatie, zoutinname, cafeïne, NSAID's, diuretica, ACE-remmers/ARB's (verhogen lithium) zijn essentieel voor veilig langdurig gebruik. Samenwerken met psychiater, huisarts, apotheker, verpleegkundige.