Spinale stenose is een vernauwing van het wervelkanaal waarbij zenuwwortels of het ruggenmerg worden beklemd. Het treft voornamelijk 50-plussers, vaak als gevolg van osteoartritis-gerelateerde botuitsteeksels (osteophyten), ligamentverwekking of discusdegeneratie. Zowel de hals- (cervicaal) als de lendenwervelkolom (lumbaal) kunnen aangedaan zijn.

Hoofdsymptomen: stijfheid, gevoelloosheid en gangonzekerheid

De meest voorkomende klachten zijn stijfheid in gewrichten (vooral 's morgens), tintelingen/gevoelloosheid in nek, schouders, armen of benen, en moeite met evenwicht. Patiënten struikelen over eigen voeten, zoeken steun bij lopen of voelen zich onzeker op oneffen ondergrond. Bij cervicaal stenose kan er sprake zijn van handklachten (valletjes, motorische ongeschiktheid).

Ernstige complicaties: incontinentie en Cauda Equina Syndroom

Progressieve zenuwcompressie kan leiden tot verlies van blaas- of darmincontrole (urgentie, ongewild verlies, onvolledige ontleding). Cauda Equina Syndroom (CES) is een acute neurochirurgische noodzaak: bilaterale beenpijn, perineale anästhesie (zadelgebied), spierzwakte, scherpe stekende pijn. Bij verdacht op CES: direct naar SEH – permanente schade kan binnen uren ontstaan.

Overige manifestaties

• Ischias: uitstralende pijn/tinteling via zadelbeenspier naar been.
• Neurogene claudicatio: beenkrampen/pijn bij lopen, verdwijnt bij zitten/vooroverbuigen (winkelwagentje-teken).
• Cervicaal myelopathie: progressieve zwakte, spasticiteit, eventuele paraplegie bij onbehandelde cervicaal stenose.

Behandeling: van conservatief tot chirurgisch

Conservatief: Actief blijven (fietsen, zwemmen, wandelen met rollator), NSAID's (ibuprofen, naproxen), fysiotherapie (core-stabilisatie, houdingstraining), epidurale corticosteroïde-injecties. Chirurgisch (bij falen conservatief of CES): Decompressieve laminectomie, foraminotomie of interspineuze spacers. Moderne minimal-invasieve technieken verkorten herstel. Bespreek risico's/voordelen met neurochirurg/orthopedisch chirurg.

Kernboodschap

Neem symptomen serieus. Vroege diagnose en gerichte behandeling voorkomen permanente zenuwschade en behouden mobiliteit en zelfstandigheid.