De longen zijn de centrale organen van de ademhaling, gelegen in de borstkas, bevestigd aan het mediastinum (met hart, slokdarm, grote vaten). De rechterlong heeft 3 lopen, de linkerlong 2 (ruimte voor hart). Ze zijn omhuld door de pleura (visceraal/parietaal) met plevocaviteit ertussen.
Hoofdfunctie: gasuitwisseling
- Inademing: zuurstof (O₂) via neus/mond → keel → luchtpijp → bronchiën → bronchiolen → alveolen (≈300 miljoen). Hier diffundeert O₂ naar bloed (binding aan hemoglobin).
- Uitademing: kooldioxide (CO₂), afvalstof van celstofwisseling, diffundeert van bloed naar alveolen → uitgeademd.
- Rustend: 12-20 ademhalingen/min, ±0.5 L per ademhaling (tidal volume). Dagelijks ±8.000-9.000 L lucht voor ±8.000-10.000 L bloeddoorstroming.
Ondersteuning van ademhaling
- Inademing: actief proces. Diafragma (hoofdspier) samentrekt → borstkas volume ↑. Intercostale spieren helpen (voorste riven omhoog). Bij inspanning: accessoirespieren (sternocleidomastoideus, scalenus, pectoralis).
- Uitademing: rustend passief (elastische terugtrekking longen/borstkas). Bij inspanning actief (intercostales, buikspieren).
Beschermingsmechanismen
- Neus: filtert (neusharen), verwarmt, bevochtigt, ruikt gevaar
- Slijm-ciliair systeem: slijm vangt deeltjes, cilia (microscopische haartjes) transporteren naar keel → inslikken/uitspuwen
- Hoesten: beschermende reflex bij irritatie (rook, stof, slijm, vreemd voorwerp)
- Immuun: alveolair macrofagen, IgA in slijm, lymphoïde weefsels (BALT)
Pathologie & risico's
- Infecties: longontsteking, TBC, COVID-19, griep
- Chronisch: COPD (roken!), astma, longfibrose, longkanker
- Omgevingsfactoren: roken (actief/passief), fijnstof, asbest, silica, beroepsrisico's
Longen gezond houden
- Niet roken – stoppen is #1
- Beweeg dagelijks (verbetert ventilatie, doorbloeding, immuun)
- Gevoelige dagen: binnenblijven bij smog/pollen, masker bij stof
- Vaccinaties: griep, pneumokokken, COVID, keuchhals
- Goede ventilatie binnen, vochtigheid 40-60%
De longen zijn levenslang blootgesteld aan de buitenwereld – bescherm ze bewust.
