Temporomandibulaire dysfunctie (TMD) betreft de kaakgewrichten, kaakspieren (masseter, temporalis, pterygoïdei) en bijbehorende structuren. Oorzaken: trauma, orthodontie, bruxisme (knarsen/klemmen), slechte houding (telefoon schouder-oor), stress. Symptomen: klikken/ploppen, beperkte mondopening, vergrendeling, pijn kaak/gezicht/nek/hoofd, oorpijn, tinnitus.

4 bewijzengebaseerde oefeningen (Rocabado 6x6 protocol variant)

Uitvoering: 6x per sessie, 6x per dag, 6 weken. Zacht, pijnvrij (max 3/10), geen klikken forceren.

Oefening 1: Gecontroleerde mondopening (coördinatie)

1. Zit recht, tong rustend op gaum (achter bovenste snijtanden).
2. Kijk in spiegel: observeer middenlijn onderkaak ten opzichte van bovenkaak.
3. Open mond langzaam, houd middenlijn gecentreerd (geen laterale deviatie).
4. Sluit langzaam. Herhaal 6x.

Oefening 2: Isometrische opening tegen weerstand (sterkte)

1. Handpalm onder kin.
2. Open mond tegen zachte weerstand van hand (niet duwen, alleen weerstand bieden).
3. Houd 3-5 sec. Ontspannen. Herhaal 6x.

Oefening 3: Laterale verplaatsing (mobilisatie)

1. Mond ~1 cm open (licht bekken).
2. Beweeg onderkaak zover comfortabel naar rechts → houd 3 sec → links → houd 3 sec.
3. Geen extra opening tijdens verplaatsing. Herhaal 6x per kant.

Oefening 4: Tong-gaum contact met gecontroleerde opening (motorisch controle)

1. Tanden lichte contact, tongpunt op harde gaum, direct achter snijtanden.
2. Houd tongcontact, open mond langzaam.
3. Stop zodra tong loslaat van gaum, pijn ontstaat of klikken/ploppen.
4. Houd positie 3-5 sec. Ontspannen. Herhaal 1-2x per dag (niet 6x – intensiever).

Aanvullende maatregelen

• Nachtrust: eventueel bit (door tandarts) bij bruxisme.
• Houding: ergonomisch werkstation, geen telefoon schouder-oor.
• Stressmanagement: ademhaling, mindfulness, CBT.
• Dieet: zacht, niet kauwen op één kant, vermijd kauwgom/harde nooten.
• Fysio: manual therapy, triggerpuntbehandeling, dry needling.

Wanneer naar specialist?

Geen verbetering na 6 weken oefeningen, progressieve verergering, open vergrendeling niet mogelijk, oorzaak onduidelijk → kaakchirurg/oorfysio/orofaciale pijnspecialist. MRI kaakgewricht bij structurele verdenking.