Gordelroos (herpes zoster) is heractivering van varicella-zoster virus (VZV) na waterpokken. Het treft een dermatome (zenuwgebied). Oksel (T2/T3 dermatome) is zeldzaam maar erg pijnlijk door constante wrijving/huidcontact.
Symptomen (typisch verloop)
- Prodromaal (1-5 dagen): brandend, prikkelend, pijn, gevoeligheid in oksel – vaak vóór uitslag zichtbaar.
- Uitslag: geclusterd, op rood voet, vesikels (blaasjes) → pusten → korstjes. Volgt dermatomaal patroon (niet over middenlijn).
- Systemisch: koorts, hoofdpijn, vermoeidheid, lymfeklieropzwelling oksel/boezem.
Behandeling (start <72u na uitslag = meest effectief)
- Antivirale (voorschrift): valaciclovir 1000mg 3x/dag 7d, of aciclovir 800mg 5x/dag 7d, of famciclovir 500mg 3x/dag 7d. Verminderen duur, pijn, postherpetische neuralgie (PHN) risico.
- Pijnstilling: paracetamol + NSAID (ibuprofen/naproxen). Neuropathische pijn: gabapentine/pregabaline, amitriptyline/nortriptyline, duloxetine. Topicaal: lidocaine 5% plakters, capsicine 0,075% crème.
- Corticosteroïden (prednison 30-60mg tapering): controversieel, kan acute pijn verminderen, PHN-preventie niet bewijsbaar. Alleen bij geen contra-indicaties (diabetes, HT, infectie).
- Lokale zorg: koude natte compressen (15 min, 4x/dag), losse kleding, baatwassen, zinc/zalf op korstjes. Geen plassen openknijpen.
- Hygiëne: besmette kleding 60°C wassen, handen wasen na aanraking.
Complicaties oksellocalisatie
- Postherpetische neuralgie (PHN): pijn >3 maanden na genezing uitslag. Risico: ouderdom (>60j), ernstige acute pijn, immunocompromit. Oksel: wrijving verergeren.
- Secundaire bacteriële infectie: S. aureus, Streptokokken – warmte, rode strepen, purulent → antibiotica.
- Motorische zenuwbetrokkenheid: zeldzaam, zwakte schouder/arm (brachiale plexus nabijheid).
Preventie
- Vaccinatie: Shingrix (recombinant, 2 doses, 2-6 mnd interval) >90% effectief, aanbevolen >50j (of >18j immunocompromit). Zostavax (levend geattenueerd) minder effectief, niet voor immunocompromit.
- Vroegtijdige antivirale therapie bij verdacht.
Wanneer direct huisarts?
- Oogbetrokkenheid (herpes zoster ophthalmicus – V1) – acute oogarts.
- Uitgebreide uitslag (>2 dermatomen of kruismiddenlijn).
- Immunocompromitteerd.
- Tekenen bacteriële superinfectie / sepsis.
