Onchyomycose (meestal Trichophyton rubrum/mentagrophytes) treft 10% volwassenen, 50% >70j. Risico: zwembaden, sauna's, sportvestiaires, diabetes, PAD, immuunsuppressie, trauma, hielspoor, strakke schoenen. Behandeling duurt lang (nagelgroei 1-1,5 mm/maand → 12-18 mnd voor grote teen).

Stap 1: Mechanische reductie (essentieel)

• Nagels zo kort mogelijk knippen (eigen knipper, apart voor geïnfecteerde nagels).
• Verdikting afvijlen (diamantschijf/dremel) – verbetert penetratie topicalia.
• Hygiëne: knipper desinfecteren (alcohol 70%, autoklaveren), handen wasen.

Stap 2: Topicale therapie (eerste keuze bij <50% nagelbetrokkenheid, geen matrixbetrokkenheid)

• Amorolfine 5% lak (Loceryl®): 1-2x/week, na afvijlen, 6-12 mnd. Cure rate ~35-50%.
• Ciclopirox 8% lak (Batrafen®): dagelijks, 6-12 mnd. Cure ~30%.
• Efinaconazole 10% / tavaborole 5% (nieuwer, betere penetratie): dagelijks, 48 wkn. Cure ~15-20% complete, ~50% mycologische.
• Combinatie met urea 40% crème (onchyolyse, verbetert penetratie).

Stap 3: Hygiënemaatregelen ter preventie reinfectie/spreading

• 100% katoenen sokken, dagelijks vers (of 2x/dag bij hyperhidrose).
• Schoenen afwisselen (24u drogen), UV-schoondroger, antifongische poeder/spray in schoen.
• Geen barvoet in gemeenschappelijke douches/vestiaires (slippers).
• Handdoeken, nagelknippers niet delen.

Stap 4: Systemische therapie (bij >50% betrokkenheid, matrixbetrokkenheid, meerdere nagels, diabetes, falen topicaal)

• Terbinafine 250mg 1x/dag: 6 wkn (vingers), 12-16 wkn (tenen). Cure 70-80%. Leverfuncties controleren (basis, 4-6 wkn).
• Itraconazool pulsschema: 200mg 2x/dag 1 week, 3 wkn pauze, 3-4 pulsen. Interacties (CYP3A4)!
• Fluconazol 150-300mg 1x/week: 6-12 mnd. Minder effectief voor dermatofyten.

Stap 5: Chirurgische/laser opties (refractair)

• Chemische ongyectomie (urea 40% occlusief) → nagelplaat verwijderen, daarna topicaal.
• Chirurgische avulsie + topicaal/systemisch.
• Laser (Nd:YAG 1064nm, fotodynamische therapie) – bewijs opkomend, duur, niet verzekerd.

Monitoring & verwachtingen

• Foto's maandelijks (standaardisatie).
• Mycologische cure (KOH/cultuur negatief) voorafgaat aan klinische cure.
• Recidiefkans 20-50% → levenslange hygiëne, vroege herstart topicaal bij tekenen.

Geduld en consistentie zijn de sleutel. Bij diabetes/perifere neuropathie: lagere drempel voor systemische therapie en podoloog betrokkenheid.