Trombocytose = trombocyten >450 x 10⁹/L (sommige labo's >400). Ondeling: primair (myelo-proliferatieve neoplase) vs. reactief (secundair aan onderliggende aandoening). Risico: trombose (artieel/veneus) of paradoxale bloeding (bij extreme getallen >1000-1500 door verworven von Willebrand syndroom).
Reactieve trombocytose (80-90%)
- IJzergebrekenanemie (meest frequente).
- Acute inflammatie/infectie (IL-6 → trombopoietine).
- Post-splenectomie (verlies sequestratie + verlies inhibitoire factoren).
- Chronische inflammatie (RA, IBD, vasculitis).
- Kanker (paraneoplastisch, cytokine-gedreven).
- Acute bloedverlies, hemolyse.
- Medicamenteus (epinefrine, vincristine, all-trans retinezuur).
Kenmerk: polymorf, geen atypie, normaliseert na behandeling oorzaak.
Primaire trombocytose (essentiële thrombocythemie - ET) & andere MPN
- ET: JAK2 V617F (~55%), CALR (~25%), MPL (~3-5%), triple-negatief (~10-15%). Risicostratificatie (IPSET-thrombose): leeftijd >60, trombosevoorgeschiedenis, JAK2 mutatie, cardiovasculaire risicofactoren. Behandeling: laag risico → aspirine 100mg; hoog risico → aspirine + cytoreductie (hydroxycarbamide, anagrelide, interferen-α).
- Polycythemia vera (PV): Hb/Ht verhoogd + trombocytose. JAK2 V617F >95%.
- Primaire myelofibrose (PMF): fibrose, splenomegalie, leukoerythroblastose.
- CML: BCR-ABL1+, basofylie.
- MDS/MPN overlap: RARS-T, CMML.
Diagnostische aanpak
- Herhaling telling (uitsluiten spurieus / pre-analytisch).
- Anamnese: infectie, operatie, splenectomie, bloedverlies, medicatie, gewichtsverlies, nachtzweten, klachten trombose/bloeding.
- Bloed: Hb, MCV, ferritine, CRP, nier/lever, LDH, urzuur, vit B12/folium, bloedaafstrich (morfologie).
- Moleculair: JAK2, CALR, MPL, BCR-ABL1.
- Botmergaspiratie/biopsie: bij verdenking MPN (fibrose, blasten, atypische megakaryocyten).
Behandeling
- Reactief: behandel oorzaak (ijzer, antibiotica, inflammatiecontrole). Aspirine 100mg overwegen bij extreme getallen (>1000) of tromboserisico.
- Primaire (ET): risico-geadapteerd (zie boven). Controle telling 3-maandelijks. Bloedingsrisico bij >1500: von Willebrand activiteit meten.
Symptomen waarschuwing
- Trombose: hoest, dyspneu, borstpijn (PE), beenpijn/zwelling (DVT), TIA/CVA, MI, erythromelalgie (branderende handen/voeten, verlicht door aspirine/koeling).
- Bloeding: neusbloeding, tandvleesbloeding, ecchymoses, GI-bloeding (bij extreme telling + vWS).
Trombocytose is een laboratoriumvinding – klinische context bepaalt urgentie en aanpak.
