Thiamine-tekort: zeldzaam maar ernstig

Door verrijking van voedsel zeldzaam in ontwikkelde landen. Toch optredend bij: alcoholmisbruik (alcohol blokkeert absorptie/opslag), dieet met witte rijst/geraffineerde koolhydraten, dialyse, diuretica. Genetische beriberi: aangeboren absorptiestoornis.

Vroege symptomen (aspecifiek)

Vermoeidheid, prikkelbaarheid, slaapstoornissen, buikpijn. Gemakkelijk gemist of toegeschreven aan andere oorzaken.

Beriberi: twee vormen

• Natte beriberi (cardiovasculair): kortademigheid bij inspanning, oedeem onderbenen, moeite lopen, tintelingen handen/voeten.
• Droge beriberi (neurologisch): verlamming onderbenen, braken, nystagmus (oogbewegingen), spraakproblemen.

Wernicke-Korsakoff syndroom

Twee gefaseerde aandoeningen door thiamine-tekort → hersenschade.

• Wernicke encefalopathie (acuut): thalamus/hypothalamus schade → oogbewegingsstoornissen (dubbelzien, ptosis, nystagmus), ataxie, verwarring. **Medisch noodgeval**.
• Korsakoff psychose (chronisch): geheugengebied beïnvloed → anterograde amnesie (geen nieuwe herinneringen), confabuleer (verhalen bedenken), hallucinaties.

Behandeling

Hoge doses thiamine (IV), vaak dagenlang. Bij alcoholisten/ondervoeden: thiamine *voor* glucose op spoedeisende hulp (glucose verbruikt thiamine → kan Wernicke triggeren). Langdurig alcoholist: tekort binnen 7-8 weken.