Klebsiella pneumoniae is een Gram-negatieve bastonnetje, normaal in darmen, maar opportunistisch pathogeen. Het is een veelvoorkomende oorzaak van gecompliceerde UTI's en bekend door antimicrobiële resistentie (ESBL, carbapenemasen).
Kenmerken Klebsiella UTI
- Vaak nosocomiaal (ziekenhuis) of bij gecompromitteerde gastheer (diabetes, katheter, nierstenen, zwangerschap, ouderen)
- Biofilmvorming op katheters/stenen → persistente infectie
- Resistentie: natureel resistent tegen ampicilline, vaak ESBL+ (resistent voor 3e generatie cephalosporines), soms carbapenem-resistent (KPC, NDM)
Symptomen (vergelijkbaar met andere UTI)
- Dysurie (pijnlijk plassen), pollakiurie (frequent), urgentie
- Troebel, geurig, bloedig urine
- Onderbuikpijn, flankpijn (nieren), koorts, kwillen
- Bij ouderen: verwarring, val, onspecifieke klachten
Diagnostiek
- Urinesediment + cultuur met antibiogram (essentieel voor keuze antibiotica)
- Bloedculturen bij koorts/sepsis verdacht
- Beeldvorming (echo/CT) bij gecompliceerde UTI: obstructie, abces, stenen
Behandeling
- Empirisch: afhankelijk van lokaal resistentiepatroon (SWAB richtlijnen NL). Vaak: fosfomycine (enkelvoudig, ongeklaard), nitrofurantoïne (alleen ongeklaard, geen nierbetrokkenheid), of IV carbapenem (meropenem) bij ernstig/ESBL
- Gericht: na antibiogram – carbapenemen, fosfomycine, aminoglycosiden, ceftazidime/avibactam, meropenem/vaborbactam
- Duur: 3-7 dagen ongeklaard, 10-14 dagen pyelonephritis, 4-6 weken prostatitis
- Katheter: verwijderen/vervangen zo mogelijk
Preventie
- Voldoende drinken (2L/dag)
- Goede katheterhygiëne, zo kort mogelijk katheteriseren
- Diabetes goed instellen (hyperglycemie bevordert bacteriën)
- Vrouw: na seks plassen, van voor naar achter wassen
- Probiotica (Lactobacillus) – bewijsmatig gemengd
Belangrijk
Klebsiella UTI vereist gerichte therapie op basis van antibiogram. Standaardantibiotica (co-trimoxazol, ciprofloxacine, cefuroxim) falen vaak. Uroloog/infectioloog betrokkenheid bij gecompliceerde/terugkerende gevallen.
