ETOH is de medische afkorting voor ethanol (alcohol). ETOH-misbruik verwijst naar schadelijk alcoholgebruik zonder (nog) fysieke/psychische afhankelijkheid. Het onderscheid met alcoholafhankelijkheid is cruciaal voor behandelkeuze.

DSM-5 criteria (vereenvoudigd)

Alcoholgebruiksstoornis (matig/ernstig) – ≥2 criteria in 12 maanden

• Misbruikskenmerken:
  • Niet nakomen verplichtingen (werk, school, huis) door alcohol
  • Gebruik in gevaarlijke situaties (rijden, machines)
  • Juridische problemen (dronken rijden, geweld)
  • Doorgaan ondanks sociale/interpersoonlijke problemen
• Afhankelijkheidskenmerken:
  • Tolerantie (meer nodig voor effect)
  • Ontwenningsverschijnselen (trillen, angst, insulten, zweten)
  • Grootere hoeveelheden/ langer dan bedoeld
  • Verlangen (craving)
  • Opgeven activiteiten voor alcohol
  • Doorgaan ondanks fysieke/psychische problemen

Herkenningssignalen

• Heimelijk drinken, verstoppen flessen
• Binge-drinken (≥4 eenheden/vrouw, ≥5/man per occasie)
• Black-outs (geheugenlucken)
• Irritatie/depressie zonder alcohol
• Onverklaarde letsels, valpartijen
• Opkomende tolerantie

Gevolgen

Psychosociaal	Relatieproblemen, werkverlies, financiële problemen, geweld, verkeersslachtoffers
Lichaam	Lever (steatose, hepatitis, cirrose), pancreas, hart (cardiomyopathie, arritmie), hersenen (atrofie, Korsakoff, dementie), kanker (borst, slokdarm, lever, darm), immuunsuppressie, voedingstekorten (B1, B12, folium, zink, magnesium)
Zwangerschap	Foetale alcohol syndroom (FAS): groeivertraging, gezichtsafwijkingen, neurologische schade

Behandeling: multidisciplinair

1. Motivatie & inzicht: Motivational Interviewing, doorbreken ontkenning
2. Detoxificatie (indien afhankelijkheid): medisch begeleid (benzodiazepines, vitamine B1 hoogdosis), voorkomt delirium tremens
3. Psychotherapie: CBT, relapse preventie, coping skills, systeemtherapie
4. Medicatie ter ondersteuning:
   • Naltrexon (vermindert craving/plezier)
   • Acamprosaat (herstelt glutamate/GABA balans)
   • Disulfiram (aversie: reactie op alcohol)
   • Nalmefeen (op vraag)
5. Zelfhulpgroepen: AA, SMART Recovery, LifeRing
6. Naarzoorg: woonprojecten, werk, schuldhulpverlening

Herstel is mogelijk. De eerste stap is Erkennen → Hulp zoeken (huisarts, verslavingszorg, 0800-0113 Alcohol Infolijn).