Gordelroos: heractivering varicella-zoster virus

Na waterpokken blijft virus latenter in zenuwganglia. Heractivering → gordelroos. Risico: leeftijd (>50), immuundaling, stress, ziekte.

Fasen & duur

Fase	Duur	Symptomen
Prodromaal	1-5 dagen	Hoofdpijn, lichtgevoeligheid, griepachtig, plaatselijke jeuk/tinteling/pijn/burning (dermatomaal)
Actief (uitslag)	7-14 dagen (tot 4 wkn)	Rode basis → vesicles (blaren) → purulent → korsten. Eenzijdig, dermatomaal. Pijn kan hevig zijn.
Genezing	2-4 weken na korstvorming	Korsten vallen af, huid herstelt. Kleurverandering (hyper/hypopigmentatie) maanden zichtbaar.
Post-herpetische neuralgie (PHN)	Maanden-jaren	Pijn na genezing uitslag (>3 mnd). Risico: leeftijd, ernst uitslag, geen antivirale behandeling.

Behandeling (start <72u na uitslag = meest effectief)

• Antivirale middelen: Valaciclovir 1000mg 3x/dag 7d, Aciclovir 800mg 5x/dag 7d, Famciclovir 500mg 3x/dag 7d. Verkort duur, verlaagt PHN risico.
• Corticosteroïden (prednison): controversieel, soms toegevoegd bij ernstige pijn/gezichtsbetrokkenheid (Ramsay Hunt) – alleen specialist.
• Pijnstilling: Paracetamol, NSAID's, gabapentine/pregabalines, TCA's, opioïden (stapsgewijs). Topicaal: lidocaine pleister 5%, capsaicine crème.
• Huidzorg: Koele compressen, zinkzalf/losion, niet krassen, losse kleding.

Besmettelijkheid

Vloeistof in blaren = besmettelijk voor waterpokken (niet gordelroos) bij niet-gevaccineerde/niet-geïmmune. Zolang blaren vochtig → besmettelijk. Korsten = niet meer besmettelijk. Vermijd contact met zwangere, baby's, immuungecompromitteerden.

Preventie

Vaccinatie (Shingrix, 2 doses 2-6 mnd interval): >90% effectief >50j, >85% >70j. Aanbevolen vanaf 50j (NL: 60j in RVP, eigen risico).