Wat is vaginisme?

Vaginisme = ongewilde, oncontroleerbare spierspanning van de bekkenbodem/vaginale opening. Penetratie (penis, tampon, speculum) is onmogelijk of zeer pijnlijk. De vrouw wil wel, maar haar lichaam reageert met een beschermingsreflex.

Niet-fysieke (psychogene) oorzaken

• Angst, prestatieangst, zorg
• Traumatische seksuele ervaringen
• Seksueel misbruik (verleden)
• Onvoldoende seksuele kennis/voorlichting
• Negatieve opvattingen over seks (opvoeding, cultuur, religie)

Soms is er geen duidelijke enkele oorzaak.

Fysieke oorzaken

Urineweginfecties (UWI)

Pijn, branden, frequent plassen → urethra zwelt op → reflex spierspanning.

Endometriose

Endometriumweefsel buiten baarmoeder → pijnlijke menstruatie, pijn bij seks, bekkenpijn, onvruchtbaarheid. Structurele veranderingen kunnen vaginisme triggeren.

Hormonale veranderingen / menopauze

Dalend oestrogeen → vaginale uitdroging, dunner slijmvlies, meer infecties, pijn bij seks → reflex spierspanning.

Vaginale kanker (zeldzaam)

Kan lang ongemerkt blijven. Symptomen: pijn bij seks, bekkenpijn, abnormaal bloeden, obstipatie, obstructie door tumor.

Behandeling: multidisciplinair

• Bekkenbodemfysiotherapie: ontspanningsoefeningen, dilatators (trainingsetjes), biofeedback
• Sekstherapie / psychotherapie: cognitief-gedragstherapie, EMDR bij trauma, communicatietraining
• Medicamenteus: locale anesthetica, oestrogeencrème (bij atrofie), spierontspanners (soms)
• Stapsgewijze desensitisatie: van vingers → dilatators → penetratie

Belangrijk

Vaginisme is heel goed behandelbaar. Het is geen 'hoofdpijn' en niet de schuld van de vrouw. Vroegtijdige hulp (huisarts → gynaecoloog/fysio/sekstherapeut) geeft hoge genezingskansen.