Wat is vancomycine IV?

Vancomycine is een glycopeptide-antibioticum voor zware, resistente Gram-positieve infecties (MRSA, C. difficile colitis, endocarditis, sepsis, botinfecties). IV-toediening: langzame infusie (≥60 min voor 500–1000 mg) om 'Red Man Syndrome' te voorkomen. Therapeutisch drug monitoring (TDM) van through-spiegels (doel 15–20 mg/L voor zware infecties) is standaard.

Infusie-gerelateerde reacties

Red Man Syndrome (RMS)

• Symptomen: flushing (gezicht, nek, torso), jeuk, urticaria, hypotension, tachycardie, koorts, rillingen.
• Oorzaak: directe histamineliberatie van mastcellen (geen IgE-allergie).
• Preventie: infusieduur ≥60 min (1 g), pre-medicatie met H1-antihistaminicum (difenhydramine 25–50 mg IV/PO 30 min vóór), eventueel H2-blokker (ranitidine).
• Bij RMS: infusie stoppen/zageren, antihistaminica geven, herstart langzamer.

Nier- en gehoortoxiciteit (dosis- en duur-gerelateerd)

Toxiciteit	Monitoring	Actie bij afwijking
Nier (AKI, interstitiële nefritis)	BUN, creatininine, vancomycine through-spiegel, urineproductie – elke 2–3 dagen	Dosisverlaging, intervalverlenging, hydratatie (1,5–2 L/dag), vermijd nefrotoxica (aminoglycosiden, NSAID, contrast, ACEi/ARB bij risico). Herstel na stoppen.
Gehoor (sensorineuraal, hoogfrequent, vaak irreversibel)	Audiometrie (basisaan, dan wekelijks bij hoge dosis/duur >7d, nierfalen, ouderen, gelijktijdige ototoxica)	Bij objectieve daling: stoppen of switchen; geen herstel gegarandeerd.

Overige bijwerkingen

• GI: misselijkheid, braken, diarree (mild), pseudomembraneuze colitis (C. difficile – stoppen, metronidazol/vancomycine PO).
• Hematologisch: neutropenie, trombopenie, eosinofilie (meestal reversibel).
• Huid: exanthem, SJS/TEN/DRESS (zeldzaam, stop direct).
• Respiratoir: bronchospasme, dyspnee (allergie/anafylaxie).
• Bloeding: trombopenie-gerelateerd, of onbekend mechanisme.

Speciale populaties

• Nierfalen: dosisverlaging/intervalverlenging op basis van Clcr; TDM essentieel.
• Ouderen: verhoogd nier-/gehoorrisico; start laag, monitor nauwkeurig.
• Zwangerschap: cat. B/C; passeert placenta; gehoortoxiciteit foetus theoretisch mogelijk; alleen bij strikte indicatie.
• Kinderen: dosering op basis van gewicht; TDM; gehoormonitoring.

Conclusie

Vancomycine IV is een levensreddend antibioticum met beheersbare risico's bij correcte infusiesnelheid, TDM, hydratatie en orgaanmonitoring. Red Man Syndrome is de meest frequente acute reactie (voorkombaar). Nier- en gehoortoxiciteit zijn de meest serieuze langdurige risico's – vroege detectie via lab/audiometrie en dosisverlaging zijn cruciaal. Multidisciplinaire samenwerking (arts, apotheker, verpleegkundige, klinisch farmacoloog) waarborgt veilig gebruik.