Fysiologische rol

Creatine (methylguanidine-acetic acid) is cruciaal voor energiebuffering in skeletspier en hersenen. Fosfocreatine + ADP → ATP (via creatine kinase). Reguleert glucosemetabolisme, stabiliseert membranen, beïnvloedt zenuwtransmissie, eetlust/gewicht.

Bronnen

• Endogeen: synthetise in nieren, lever, pancreas (uit arginine, glycine, methionina). ~1 g/daagse.
• Exogeen: vlees, vis (~1 g/daagse bij gemiddeld dieet). Vegetariërs: lagere spiegel.
• Afbraak: creatinine → nieren → urine.

Creatine-tekortsyndroom (zeldzaam, genetisch)

Defecten in synthetise (AGAT, GAMT) of transport (SLC6A8). Symptomen: mentale retardatie, spraakvertraging, epilepsie, autisme, spierzwakte. Behandeling: creatine-suppletie (vroeg beginnen cruciaal).

Supplementatie voor sport

• Creatine monohydraat (poeder/tablet) meest bestudeerd, goedkoop, effectief.
• Effect: +spiermassa, +kracht, +herstel bij hoge intensiteit. Geen effect uithouding.
• Responders: ~70-80%. Non-responders: hoge basiscreatine, vegetariërs reageren beter.
• Dosering: laadfase 20g/5d → 3-5g/dag onderhoud. Of direct 3-5g/dag.
• Veiligheid: veilig bij gezonde volwassenen in aanbevolen doses. Nierfunctie controleren bij risicofactoren.

Medisch gebruik

Onderzocht bij: hartfalen, Parkinson, Huntington, spierdystrofie, COPD, depressie (preliminair positief). Altijd onder medische supervisie.