Dementie is een verzamelnaam voor cognitieve achteruitgang (geheugen, taal, plannen, herkenning) door hersenaandoeningen (Alzheimer, vaatdementie, Lichaamsjes, frontotemporaal, etc.). Activiteiten zijn cruciaal voor kwaliteit van leven, zelfwaardering en vermindering van onrust. De gouden regels: positief, realistisch, gestructureerd, multisensorisch.

1. Handmassage – Sensorische Stimulatie & Contact

1. Voorbereiding: Kom met warm water, zacht washandje, schone handdoek, geparfumeerde lotion/essentiële olie (lavendel = ontspannend, citrus = opwekkend).
2. Aanpak: Vraag toestemming. Was handen/onderarmen, droog zorgvuldig. Smeer olie aan, masseren met zachte, langzame streken (effleurage), cirkels op handpalm, vingers strekken.
3. Communicatie: Spreek rustig, benoem wat je doet ('Ik massageer nu je handpalm'), herinner aan tijd/dag/volgende activiteit.
4. Hygiëne: Was handen/desinfecteer tussen cliënten.

Wetenschappelijke basis: Essentiële oliën passeren bloed-hersenbarrière (Valerie Ann Worwood). Aromatherapie + massage vermindert agitatie, verbetert slaap en stemming (Univ. Maryland Med. Center).

2. Huishoudelijke Taken – Betrokkenheid & Zingeving

Deelnemen aan herkenbare, betekenisvolle taken geeft gevoel van competentie, autonomie en verbondenheid.

• Geschikt: Bestek sorteren/oppoetsen, tafel dekken, dessert maken, was vouwen (oude kledingmand), enveloppen vullen, schoenen poetsen, stofzuigen, planten water geven.
• Aanpassing: Verdeel in één stap per keer. Geef duidelijke, korte instructies. Laat de patiënt kiezen wat hij/zij wil.
• Veiligheid: Geen scherpe voorwerpen, hete vloeistoffen, zware voorwerpen. Continue begeleiding.

3. Herinneringswerk (Reminiscence Therapy) – Identiteit Behouden

• Methode: Gesprek over het verleden: eerste liefde, eerste kus, huwelijksdag, kinderjeugd, beroep, oorlogsherinneringen, feestdagen.
• Structuur: In een cirkel, met koffie/thee & gebak. Laat iedereen een verhalen delen.
• Documenteren: Schrijf verhalen op (of neem op) voor familie die er niet zijn.
• Materiaal: Oude foto's, voorwerpen, muziek uit de jeugd, geurdoosjes (kanel, pine needles, zeep).

Effect: Versterkt autobiografisch geheugen (relatief behouden), verlaagt depressie/angst, verbetert communicatie.

Extra Activiteiten

• Muziek & Zingen: Bekende liedjes → emotionele resonantie, spraakactivatie.
• Beweging: Zitgymnastiek, dansen op stoel, ballonwerpen.
• Kunst & Creativiteit: Kleuren, knippen/plakken, klei, bloemschikken.
• Natuur: Tuinieren, wandelen, vogels kijken.

Belangrijke Principes

• Focus op kan, niet op kan niet.
• Vermijd corrigeren, testen, confronteren met fouten.
• Gebruik validatie: erken gevoelens ('Je voelt je verdwaald, dat is eng').
• Routine & herkenbaarheid verminderen angst.
• Evaluatie: genieten > resultaat.