Overzicht

De dunne darm (intestinum tenue) is met ~6-7 meter (levend: 3-4 m door spiertone) het langste deel van het verteeringskanaal. 'Klein' verwijst naar diameter (~2,5-3 cm), niet lengte. Hier vindt 90%+ van voedingsstofopname plaats.

Drie segmenten & specifieke functies

Deel	Lengte	Hoofdfuncties
Duodenum (twaalfvingerige darm)	~25-30 cm	Ontvangt maaginhoud (zuur), pancreassappen (enzymen), gal (vetemulsie). Neutraaliseert zuur. Start eiwit/vet/koolhydraatverteering.
Jejunum (lege darm)	~2,5 m	Hoofdopnameplaats: suikers, aminozuren, vetzuren, vitaminen, mineralen, water, elektrolyten. Grote oppervlakte door vouwen/villus/microvillus.
Ileum (kruisdarm)	~3,5 m	Opname vit B12 (intrinsic factor), gallzouten (enterohepatische circulatie), resterende nutriënten. Einde: ileocecaalklep → dikke darm. Appendix hier.

Oppervlaktevergroting: 3 niveaus

1. Kerckring-vouwen (plicae circulares): Permanente vouwen → 3x oppervlakte
2. Villi: Vingerachtige uitstulpingen (0,5-1 mm) → 10x
3. Microvilli (borstelrand): Op enterocyten → 20x

Totaal: ~250-300 m² oppervlakte (tennisbaan) voor opname.

Transport door de wand

• Passief/actief: Glucose/galactose (SGLT1, Na+-gekuppeld), fructose (GLUT5), aminozuren (diverse transporters)
• Vetten: Micellen → enterocyt → chylomicronen → lymfe (niet bloed!)
• Water/electrolyten: Osmotisch/actief (Na+/K+-ATPase)
• Vitaminen: Wateroplosbaar (diffusie/transporters), vetoplosbaar (met vetten in chylomicronen), B12 (intrinsic factor + cubiline receptor in ileum)

Doorlooptijd & regulatie

• 3-6 uur voor passage
• Vezelrijk voedel = sneller
• Hormonen (CCK, secretine, GIP, motiline) coördineren afgifde enzymen, gal, motiliteit, verzadiging
• Enteric nerveus systeem ('tweede hersenen') regelt peristaltiek autonom

Locatie in buik

Centraal in buikholte, omgeven door omentum majus (vetlapje), vastgehouden door mesenterium (bloedvaten, zenuwen, lymfe). Dikke darm omslingt het als raam.

Klinische relevantie

• Resectie → malabsorptie (kortdarmsyndroom <200 cm jejunum+ileum)
• Ziekten: coeliakie (villusatrofie), Crohn (ileum), SIBO (overgroei bacterien), carcinoid (serotonine)
• Medicijnen: opnameinteracties (bijv. tetracyclines + calcium, PPI's → B12/magnesium/ijzer)

Conclusie

De dunne darm is de motor van voeding. Zonder hem: geen leven. Zorg ervoor met vezels, gevarieerd dieet, matig alcohol, geen roken, stressmanagement.