De routinematige lichamelijke onderzoek van een pasgeborene (binnen 12 uur na geboorte, na stabilisatie) omvat het tasten van de **femorale puls** in de lies. Dit is de *eerste* kans om een levensbedreigende afwijking te ontdekken: **coarctatie (vernauwing) of onderbreking van de thoracale aorta**. Vroegtijdige detectie redt levens.
Stapsgewijs protocol
- Voorbereiding: Baby veilig leggen (op rug, op verwarmde onderlage). Luier af. Liesgebied aan beide kanten blootleggen. Klok met secondewijzer zichtbaar plaatsen (niet in hand houden).
- Lokaliseren: De femorale puls ligt op het **inguinale ligament**, halverwege tussen de **symphysis pubis** (schaambeensamenvoeging) en de **iliaca crist** (heupkam). Tast met pulpa's van wijs- en middelvinger *beide handen* tegelijkertijd aan beide zijden.
- Vergelijken: Beide zijden moeten **gelijk sterk en synchroon** tastbaar zijn.
- Verminderde/afwezige puls → slechte cardiale output of vaatprobleem.
- Ongelijke pulsen (één zijde zwakker/afwezig) → **sterke indicatie voor coarctatie/interruptie aorta**.
- Vergelijk met radiale puls (pols): Tast femorale *en* radiale puls **tegelijkertijd**. Normaal: femorale puls tastbaar *voor* radiale puls. **Vertraagde/zwakkere femorale ten opzichte van radiale = verdacht op coarctatie.**
- Frequentie meten: Tel slagen in 30 seconden × 2 = hartslag/min. Normaal pasgeborene: **70-190 slagen/min** (slapend lager, huilend hoger). *Altijd* femorale pulsen moeten tastbaar zijn.
- Afwerken: Luier terug, handen wassen.
Volgstappen bij afwijkingen
- Afwezige/abnormale femorale pulsen → **direct echocardiogram + cardiale catheterisatie** ter bevestiging coarctatie.
- Herhaal metingen dagelijks op vaste tijd, bij voorkeur in rustige staat.
- Documenteer zorgvuldig: tijd, frequentie, karakter (sterk/zwak/ongelijk), vergelijking radiaal.
Belangrijk voor verpleegkundigen/artsen
- Deze examen is **standaard zorg** (NL: JGZ-richtlijnen, kinderarts protocollen).
- Oefenen op mannequins / onder supervisie voordat zelfstandig uitvoeren.
- Ouders uitleggen *waarom* dit gedaan wordt: vroege detectie = betere uitkomst.
De femorale puls is een klein gevoel met een grote impact. Tasten met aandacht, vergelijken met scherpte, handelen met snelheid.
