Bloedstolling is een complexe cascade van chemische reacties waarbij bloedplaatjes en stollingsfactoren samenwerken om een wond af te dichten. Calcium speelt een cruciale rol als cofactor in meerdere stappen van deze cascade, waaronder de binding van stollingsfactorcomplexen aan fosfolipide oppervlaktes op geactiveerde bloedplaatjes.

Werking van citraat

Citraat (vaak als natriumcitraat of citraat-dextrose) bindt vrije calcium-ionen in het bloed. Door de calciumconcentratie te verlagen, wordt de stollingscascade geblokkeerd: de benodigde calcium-afhankelijke reacties kunnen niet plaatsvinden. Dit maakt citraat ideaal voor het voorkomen van stolling in reageerbuizen, dialyseapparatuur en bij plasmapherese.

Citraat vs. EDTA

EDTA (ethyleendiaminetetraazijnzuur) cheleert calcium nog sterker en onomkeerbaarder dan citraat. Daarom kiezen laboratoria vaak voor EDTA in bloedbuizen voor hematologie, terwijl citraat standaard is voor stollingstests (PT, aPTT) en bij bloedtransfusies.

Toepassingen

• Bloedstollingsonderzoek (citraatbuizen 3,2% of 3,8%)
• Plasma- en trombocytaferese
• Dialysecircuits (regionale anticoagulatie)
• Bewaring van donorbloed (CPDA-1, CPD)

Het begrijpen van het calcium-chelerende mechanisme helpt bij het kiezen van het juiste anticoagulans voor elke klinische situatie.