Kooldioxide (CO₂) is een afvalstof van celmetabolisme. Normaal wordt het via de longen uitgeademd. Bij hypercapnie (verhoogd CO₂ in bloed) daalt de bloed-pH (verzuring), wat leidt tot ernstige symptomen.
Hoofdsymptomen
- Kortademigheid / snelle ademhaling: Het lichaam probeert CO₂ af te blazen.
- Hoofdpijn: Door cerebrale vasodilatatie.
- Verwardheid, duizeligheid, slapeloosheid.
- Verhoogde hartslag, bloeddrukstijging.
- Trillen, asterixis (flapperende tremor).
- In ernste gevallen: bewustzijnsverlies, coma.
Oorzaken
- Longziektes (COPD, astma, longemfyseem, longfibrose).
- Neuromusculaire aandoeningen (zwakke ademhalingsspieren).
- Obesitas-hypoventilatiesyndroom (Pickwickiaans syndroom).
- Geneesmiddelen: opiöden, benzodiazepines, sedativa.
- Duikongelukken (defecte apparatuur, onveilige praktijken).
- Milieublootstelling: hoge CO₂-concentraties in gesloten ruimtes.
Diagnostiek
- Arteriële bloedgasanalyse (ABG): pH, pCO₂, pO₂, bicarbonate.
- Capillaire of veneuze bloedgassen als screening.
- Pulsoximeter alleen is onvoldoende (meet zuurstof, geen CO₂).
Behandeling
- Onderliggende oorzaak aanpakken (bijv. bronchodilatatoren bij COPD).
- Non-invasieve ventilatie (BiPAP) bij acute hypercapnische insufficiëntie.
- Intubatie en mechanische ventilatie bij lebensbedreigende situaties.
- Zuurstoftherapie met voorzichtigheid: te hoge O₂ kan de ademstimulus verdere onderdrukken bij COPD-patiënten.
Preventie
- Roken stoppen (belangrijkste preventie voor COPD).
- Goede compliance met inhalatietherapie.
- Vermijd onnodige sedatie bij risicopatiënten.
- Regelmatige controle longfunctie en bloedgassen bij chronische longziektes.
